Spis treści
Legalizacja pobytu w Polsce 2026–2031: chaos, którego można uniknąć
Rada UE przedłużyła ochronę czasową obywateli Ukrainy do 4 marca 2028 r. Do tego dnia można złożyć wniosek o kartę CUKR, najprostszą drogę do dalszego legalnego pobytu w Polsce. Według naszego szacunku prawo do karty ma około 750 tys. osób, a do końca lipca wpłynęło 24,6 tys. wniosków, co odpowiada 3,3% tej liczby.
Między sierpniową a wrześniową publikacją rejestru PESEL UKR ubyło z niego 82 249 osób, z czego 70% to dzieci i nastolatki. Nie wiemy, ile z nich wyjechało. Tym, którzy zostali w Polsce bez statusu UKR i bez innej podstawy pobytu, przepisy odbierają m.in. publicznie finansowaną opiekę zdrowotną dla dzieci i kobiet w ciąży oraz świadczenie 800+. Ten raport pokazuje, jak obciążenie urzędów rozłoży się na cztery fale do 2031 r. Chaosu da się uniknąć, jeśli wnioski będą spływać równomiernie, a nie w ostatnich tygodniach przed 4 marca 2028 r.
Dane: rejestr PESEL UKR (Ministerstwo Cyfryzacji, dane.gov.pl, zbiór 2715), Urząd do Spraw Cudzoziemców (raporty 2024–2026), Dziennik Ustaw.
Wersja 2.0 · Kontakt dla mediów: media@dopomo.pl
Sprostowanie (27 września 2026 r.)
- wnioski: UdSC, stan na 1 sierpnia 2026 r.
- uprawnieni: szacunek Dopomo Data Lab, 720–780 tys., rejestr PESEL z 8 września 2026 r.
Ochrona czasowa, a wraz z nią możliwość złożenia wniosku o kartę CUKR, trwa do 4 marca 2028 r. Im później wpłyną wnioski, tym większe ryzyko ich spiętrzenia w urzędach.
Do 4 marca 2028 r. pozostało 521 dni — stan na moment wczytania strony.
Czas do 4 marca 2028 r.: kiedy złożyć wniosek o kartę CUKR
Przedłużenie ochrony dało czas na przejście na kartę CUKR. Im więcej wniosków wpłynie w ostatnich tygodniach, tym większe ryzyko ich spiętrzenia w urzędach, dlatego warto złożyć wniosek z wyprzedzeniem.
Karta CUKR to trzyletnie zezwolenie na pobyt czasowy dla osób objętych ochroną czasową. Mogą ją dostać osoby, które 4 czerwca 2025 r. miały status UKR, mają go w dniu złożenia wniosku i miały go bez przerwy przez co najmniej 365 dni. Status UKR to oznaczenie osób z ochroną czasową w rejestrze PESEL. Karta zwalnia z dokumentowania celu pobytu i źródeł dochodu, dlatego jest najprostszą drogą do dalszego legalnego pobytu.
Rada UE przedłużyła ochronę czasową do 4 marca 2028 r. (decyzja wykonawcza Rady (UE) 2026/1912 z 30 lipca 2026 r.). Polskie przepisy przejęły tę datę automatycznie, bo legalność pobytu wiążą wprost z decyzją Rady (art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Gdy Bruksela przedłuża ochronę, krajowy termin legalnego pobytu przesuwa się sam, bez nowelizacji.
Wniosek o kartę CUKR można złożyć, dopóki trwa ochrona czasowa, czyli obecnie do 4 marca 2028 r. Warunkiem jest status UKR w dniu złożenia wniosku (art. 42c specustawy). Wnioski złożone do 4 marca 2027 r. mają ustawowo zagwarantowany legalny pobyt aż do zakończenia sprawy (art. 42x specustawy).
Nie warto zostawiać wniosku na ostatnią chwilę. Im więcej wniosków wpłynie w ostatnich miesiącach, tym większe ryzyko, że spiętrzą się w urzędach wojewódzkich w tym samym czasie. Pierwsze wydanie raportu, na które powołał się Dziennik Gazeta Prawna, podawało 4 marca 2027 r. jako ostateczny termin na złożenie wniosku; wyjaśniamy to w sprostowaniu na końcu raportu.
Około 750 tys. uprawnionych, 24,6 tys. wniosków
Przy lipcowym tempie do końca ochrony wniosek złożyłby mniej więcej co trzeci uprawniony.
Ilu osób ma prawo do karty CUKR, nie podaje żadna instytucja. Według naszego szacunku prawo do karty CUKR ma 720–780 tys. osób, czyli około 750 tys. (stan na 8 września 2026 r.). Punktem wyjścia jest 868 037 aktywnych statusów UKR w rejestrze PESEL. Odejmujemy od nich przede wszystkim osoby zarejestrowane po 4 czerwca 2025 r., bo warunku karty nie spełnią nigdy. Pełny rachunek, z założeniami i niepewnościami, opisujemy w metodologii. Rządowa ocena skutków regulacji zakładała około 800 tys. uprawnionych, czyli ten sam rząd wielkości.
Wniosków jest na razie niewiele. Do 30 czerwca 2026 r. wpłynęło ich 14 tys., do 31 lipca 24,6 tys. W samym lipcu przybyło 10,6 tys. Gdyby to tempo się utrzymało, do końca ochrony w marcu 2028 r. wniosek złożyłby mniej więcej co trzeci uprawniony. To arytmetyka, nie prognoza; danych za sierpień UdSC jeszcze nie opublikował.
Samo uprawnienie nie wystarczy. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie, przez Moduł Obsługi Spraw (MOS), i osobiście, bez pełnomocnika. Potrzebny jest ważny dokument podróży, kompletne dane w rejestrach państwowych i opłaty wnoszone z góry: 440 zł za osobę, czyli 1760 zł dla czteroosobowej rodziny. Nie wiemy, ilu uprawnionych zatrzyma każda z tych barier, i tego nie szacujemy. Warunki i dokumenty opisuje przewodnik CUKR na dopomo.pl.
Wrzesień 2026: co się dzieje, gdy status znika
W cztery tygodnie z rejestru PESEL UKR ubyło 82 249 osób. To największy spadek między dwiema kolejnymi publikacjami rejestru od stycznia 2025 r. i nikt go dotąd nie wyjaśnił.
Między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. liczba osób z aktywnym statusem UKR spadła z 950 286 do 868 037, czyli o 8,7%. Najwięcej ubyło dzieci i nastolatków: w rocznikach 2009 i młodszych około 58 tys., czyli 18% tej grupy. W rocznikach 2008 i starszych ubyło około 24 tys. osób, czyli niecałe 4%. Liczby przeliczyliśmy sami z plików Ministerstwa Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715).
Nie wiemy, ile z tych osób wyjechało, a ile pozostało w Polsce z innym statusem. Wiemy natomiast, że 1 września 2026 r. zmieniono z urzędu status na NUE (art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r.) osobom, które dostały PESEL UKR na podstawie oświadczenia i do 31 sierpnia nie potwierdziły tożsamości ważnym dokumentem podróży. Tym osobom ustawa odebrała legalność pobytu wynikającą z ochrony czasowej (art. 25 ust. 3). Sam status NUE nie oznacza jednak nielegalnego pobytu: w rejestrze PESEL ma go co do zasady każdy cudzoziemiec spoza UE bez statusu UKR, także osoba z kartą pobytu. Daty się pokrywają, ale sama zbieżność nie dowodzi związku przyczynowego. Żaden organ nie podał, ile osób objęła ta zmiana.
Przepisy mówią wprost, co zmiana statusu UKR na NUE oznacza dla osoby, która została w Polsce bez innej podstawy pobytu:
- Koniec prawa do publicznie finansowanej opieki zdrowotnej, która przysługuje czterem grupom osób ze statusem UKR: dzieciom do 18 lat, kobietom w okresie ciąży, porodu i połogu, ofiarom tortur lub gwałtu oraz mieszkańcom ośrodków zbiorowego zakwaterowania. (art. 112c ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony)
- Koniec prawa do świadczenia 800+. Świadczenia przyznane wcześniej organ weryfikuje z urzędu. (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. ca ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; art. 43 ust. 3 ustawy wygaszającej)
- Utrudniona droga do zezwolenia na pobyt czasowy: wniosek złożony w trakcie nielegalnego pobytu co do zasady kończy się odmową. Wyjątki dotyczą m.in. małżonków obywateli polskich oraz sytuacji, w których wymaga tego prawo do życia rodzinnego lub prawa dziecka. (art. 100 ust. 1 pkt 9, art. 165 ust. 1 i art. 187 pkt 6 i 7 w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach)
- Brak dostępu do karty CUKR, bo wymaga ona statusu UKR w dniu złożenia wniosku.
- Szkoła bez zmian: obowiązek i prawo do nauki nie zależą od statusu pobytowego. (art. 165 Prawa oświatowego)
- Odzyskanie statusu przepisy wiążą z ponownym wjazdem do Polski i wnioskiem w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy. Czy istnieje inna droga, to pytanie do MSWiA. (art. 44b ustawy o ewidencji ludności; art. 110a ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony)
Pytania o te osoby kierujemy do urzędów w ostatniej części raportu.
Co dalej: cztery fale, które trafią do tych samych urzędów (2026–2031)
Kalendarz na najbliższe lata nie jest prognozą: cztery daty wynikają wprost z przepisów. Wszystkie cztery fale trafią do tych samych szesnastu urzędów wojewódzkich, a system już dziś nie nadąża.
W 2025 r. o zezwolenie na pobyt czasowy ubiegało się 509,2 tys. osób, a urzędy wydały rozstrzygnięcia wobec 416,7 tys. Różnica, około 92,5 tys., jest przybliżoną miarą przyrostu spraw w toku i rośnie: rok wcześniej wynosiła 62,5 tys. W pierwszym półroczu 2026 r. wniosków o pobyt czasowy było o 14,7% więcej niż rok wcześniej. System przetwarza coraz więcej, a kolejka i tak się wydłuża.
Czekanie jest już dziś długie. W dziesięciu z szesnastu województw postępowanie o pobyt czasowy trwało średnio ponad rok: od 386 dni w lubelskim i łódzkim do 658 dni w śląskim (stan na 6 lipca 2026 r.). W Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim 41% z 26 877 decyzji pobytowych wydanych w latach 2023–2026 zapadło po ponad dwunastu miesiącach (odpowiedź MSWiA na interpelację poselską nr 18089); wzrost średniej ministerstwo tłumaczy domykaniem najstarszych spraw. Na ten system nałożą się cztery fale.
| Rok | Wpływ wniosków | Wydane rozstrzygnięcia |
|---|---|---|
| 2024 | 460 381 | 397 878 |
| 2025 | 509 237 | 416 693 |
| Fala | Okres | Skala |
|---|---|---|
| Fala 1 · Wnioski o kartę CUKR | 4.05.2026–4.03.2028 | około 750 tys. uprawnionych |
| Fala 2 · Odbiory kart | 2026–2028 | liczby nie podajemy; zależy od liczby złożonych wniosków |
| Fala 3 · Klif trzech lat | 2029–2031 | karty CUKR wygasają bez ścieżki odnowienia |
| Fala 4 · Rezydencja i język B1 | 2026 → kulminacja 2031+ | próg 5 lat pobytu kohorty CUKR |
Fala 1 · Wnioski o kartę CUKR (do 4 marca 2028 r.)
Około 750 tys. uprawnionych i 24,6 tys. złożonych wniosków (części 1 i 2). Jeśli wnioski będą spływać najliczniej w ostatnich tygodniach, ta fala spiętrzy się przed 4 marca 2028 r. Każdy wniosek pozostawiony bez rozpoznania z powodów formalnych wraca na to samo biurko; każdy kompletny je odciąża. Przedłużenie ochrony daje czas, by tę falę rozłożyć: jasny komunikat urzędów i kampania informacyjna mogą sprawić, że wnioski wpłyną wcześniej, a nie w ostatnich dniach.
Fala 2 · Odbiory kart (2026–2028)
Każdą wydaną kartę trzeba odebrać osobiście w jednym z szesnastu urzędów wojewódzkich w ciągu 60 dni od zawiadomienia. To osobna wizyta dla każdej osoby, której wydano kartę. Ilu będzie odbiorów, zależy od liczby złożonych wniosków, więc liczby nie podajemy. Kto nie zdąży, traci kartę, nie uzyskuje zezwolenia, a obie wniesione opłaty przepadają. Zezwolenie podlega też cofnięciu między innymi wtedy, gdy jego posiadacz opuści Polskę na co najmniej sześć miesięcy.
Fala 3 · Klif trzech lat (2029–2031)
Karta CUKR jest ważna trzy lata, a przepisy nie przewidują ani jej odnowienia, ani uproszczonej ścieżki do kolejnego zezwolenia. Jej posiadacze wrócą więc do zwykłych procedur, z pełnym kompletem dokumentów, których karta nie wymagała, a każda taka sprawa zajmuje urzędnikowi więcej czasu. Dlatego ciężar tej fali jest większy niż fali pierwszej. Jeśli kartę otrzyma choćby połowa uprawnionych, w latach 2029–2031 do urzędów wojewódzkich może trafić nawet kilkaset tysięcy pełnych wniosków o pobyt czasowy lub stały. Dojdą one do bieżącego wpływu, który w 2025 r. wyniósł 509,2 tys. wniosków o pobyt czasowy.
Fala 4 · Rezydent UE i język (kulminacja po 2031 r.)
Kto zostanie, po pięciu latach może ubiegać się o status rezydenta długoterminowego UE. Wniosków o ten status było w 2025 r. o 21% więcej niż rok wcześniej, a w pierwszym półroczu 2026 r. już tylko o 1,6% więcej. Składają je głównie osoby, które od lat mają zwykłe zezwolenia; posiadacze kart CUKR dojdą do tej ścieżki później. Okres ochrony czasowej się do tego nie wlicza, a okres na karcie CUKR liczy się od dnia jej odbioru, więc kto odbierze kartę w latach 2026 i 2027, osiągnie próg pięciu lat najwcześniej w 2031 r. Potrzebna będzie też znajomość polskiego na poziomie co najmniej B1. Do egzaminu certyfikatowego przystąpiło w 2016 r. nieco ponad tysiąc osób, a w 2025 r. już 27 518. Liczba miejsc w sesji jest ograniczona, a część ośrodków zamyka rejestrację po wyczerpaniu limitu.
To, że dziś z CUKR korzysta niewiele osób, nie zdejmie pracy z urzędów. Zmieni tylko to, kiedy ta praca do nich trafi i ile będzie kosztować. Przedłużenie ochrony już rozciągnęło pierwszą falę do 2028 r., a z nią klif trzech lat do 2031 r.: fale przesunęły się w czasie, ale nie zniknęły. To dobra wiadomość, bo daje czas. Kształt tego obciążenia zależy od tego, jak urzędy, pracodawcy i sami wnioskodawcy wykorzystają najbliższe miesiące.
Co działa: kompletny wniosek za pierwszym razem
Najtańszą rezerwą na nadchodzące fale nie są dodatkowe etaty, lecz wnioski, które urząd może rozpatrzyć za pierwszym razem.
W 2025 r. urzędy pozostawiły bez rozpoznania 12,1% spraw o pobyt czasowy, czyli ponad 50 tys. Chodzi o wnioski, których nie dało się ocenić merytorycznie: z powodu braków formalnych, nieuzupełnionych dokumentów, braku opłaty czy niestawiennictwa. Merytorycznych odmów było 25,9 tys. Błąd formalny zamyka więc w Polsce więcej spraw pobytowych niż odmowa merytoryczna.
| Kategoria | Udział |
|---|---|
| Decyzje pozytywne | 78,8% |
| Odmowy | 6,2% |
| Umorzenia | 2,9% |
| Bez rozpoznania | 12,1% |
Każdy punkt procentowy mniej w tej kategorii to ponad 4 tys. spraw rocznie, których nikt nie musi prowadzić drugi raz, bez zatrudniania ani jednego dodatkowego urzędnika. Cyfryzacja procedur przez MOS to krok we właściwym kierunku: sprawdzanie danych w rejestrach zatrzymuje część błędów, zanim sprawa trafi na biurko urzędnika. Drugim ogniwem jest przygotowanie samego wnioskodawcy, czyli informacja, która dociera do niego w jego języku jeszcze przed złożeniem dokumentów.
Tym zajmuje się dopomo.pl, serwis, którego częścią jest Dopomo Data Lab; piszemy o tym otwarcie. Serwis bezpłatnie udostępnia w czterech językach (polskim, ukraińskim, rosyjskim i angielskim) zweryfikowaną informację o procedurach legalizacyjnych. Sprawdza też, czy ktoś spełnia warunki procedury, prowadzi krok po kroku przez wniosek w MOS, tworzy zdjęcie biometryczne i sprawdza je pod kątem wymogów urzędowych, a także wskazuje zweryfikowane rachunki opłat w każdym województwie.
Cel jest wspólny dla wszystkich stron: mniej spraw „bez rozpoznania”, mniej wezwań i bezpowrotnie traconych opłat, a w efekcie krótsze kolejki, także dla polskich obywateli, którzy w tych samych urzędach załatwiają własne sprawy.
Sześć pytań, na które ktoś musi odpowiedzieć
Nie formułujemy rekomendacji politycznych; od tego są instytucje państwa. Dane i przepisy prowadzą jednak do pytań, na które odpowiedź musi paść niezależnie od barw politycznych. Każde ma adresata.
- Plan na ostatnie miesiące. Do Urzędu do Spraw Cudzoziemców i wojewodów: jaki plan mają urzędy na wypadek, gdyby wnioski o kartę CUKR spiętrzyły się przed 4 marca 2028 r., i jak zamierzają z wyprzedzeniem informować uprawnionych o terminie?
- Kto zniknął z rejestru. Do MSWiA: ile osób 1 września 2026 r. utraciło status UKR na mocy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r. i czy to ta sama grupa, o którą zmniejszył się rejestr?
- Dzieci bez statusu. Do MSWiA i Ministerstwa Zdrowia: na jakiej podstawie i z jakim dostępem do opieki zdrowotnej przebywają dziś w Polsce dzieci, których ubyło z rejestru, jeśli nie wyjechały?
- Droga powrotu. Do MSWiA: czy osoba ze statusem NUE może wrócić do ochrony czasowej inaczej niż przez ponowny wjazd do Polski i wniosek w ciągu 30 dni?
- Informacja dla uprawnionych. Do MSWiA i Urzędu do Spraw Cudzoziemców: czy powstanie ogólnopolska kampania informacyjna o zasadach i terminach składania wniosków o kartę CUKR, prowadzona w językach, którymi mówią wnioskodawcy?
- Po karcie CUKR. Do ustawodawcy: czy posiadacze kart CUKR dostaną uproszczoną ścieżkę do kolejnego zezwolenia, zanim karty zaczną wygasać w latach 2029–2031?
Najczęstsze pytania
Ochrona czasowa obywateli Ukrainy trwa do 4 marca 2028 r. i do tego dnia można złożyć wniosek o kartę CUKR; prawo do karty ma około 750 tys. osób, a wniosków jest na razie niewiele, więc obciążenie urzędów rozłoży się na cztery fale do 2031 r. i chaosu można uniknąć, jeśli wnioski nie spłyną w ostatniej chwili.
Tak. Wniosek można złożyć, dopóki trwa ochrona czasowa, obecnie do 4 marca 2028 r. Im więcej wniosków wpłynie w ostatnich tygodniach, tym większe ryzyko ich spiętrzenia w urzędach, dlatego warto nie zostawiać wniosku na ostatnią chwilę. W pierwszym wydaniu raportu napisaliśmy, że na przedłużeniu ochrony okno CUKR nie zyskało ani dnia; to był błąd, który sprostowaliśmy.
To nasz szacunek; żadna instytucja takiej liczby nie publikuje. Liczymy od 868 037 aktywnych statusów UKR w rejestrze PESEL na 8 września 2026 r. i odejmujemy osoby, które nie spełnią warunków karty, przede wszystkim zarejestrowane po 4 czerwca 2025 r. Wynik to 720–780 tys. Rachunek kontrolny inną drogą daje około 740 tys., a rządowa ocena skutków regulacji zakładała około 800 tys. Szczegóły i niepewności opisujemy w metodologii.
Nie wiemy i żadna instytucja tego nie podała. Wiemy tyle: między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. liczba aktywnych statusów UKR spadła z 950 286 do 868 037, a około 58 tys. z tego ubytku przypada na roczniki 2009 i młodsze. Z kolei 1 września 2026 r. osobom, które otrzymały numer PESEL UKR na podstawie oświadczenia i nie potwierdziły tożsamości ważnym dokumentem podróży, zmieniono z urzędu status na NUE (art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r.). Daty się pokrywają, ale sama zbieżność nie dowodzi związku przyczynowego. Dlatego w części 6 pytamy o to MSWiA.
Nie. Urzędy wydają coraz więcej rozstrzygnięć, ale wpływ spraw rośnie szybciej niż zasoby. Problemem nie są ludzie, lecz arytmetyka.
Wszystkie dane pochodzą ze źródeł publicznych: zestawień rocznych Urzędu do Spraw Cudzoziemców za lata 2024 i 2025, miesięcznych raportów UdSC dotyczących obywateli Ukrainy i „Informacji o działalności UdSC” za 2026 r., rejestru PESEL UKR publikowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715), statystyk egzaminów certyfikatowych (certyfikatpolski.pl) oraz oficjalnych publikacji o procedurze CUKR (mos.cudzoziemcy.gov.pl). Pełne dane źródłowe udostępniamy do pobrania w formacie CSV. Błędy prosimy zgłaszać na adres w stopce — poprawiamy je niezwłocznie i nanosimy z datą.
Dopomo Data Lab to zespół analityczny dopomo.pl — polskiej platformy technologicznej wspierającej poprawne przechodzenie procedur legalizacyjnych. Ujawniamy ten związek wprost: budujemy narzędzia dla wnioskodawców, więc analizujemy dane, na których pracujemy. Metodologia i dane są jawne właśnie po to, by każdy mógł nas sprawdzić.
Raport oraz serwis dopomo.pl mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Sprostowanie (27 września 2026 r.)
Ta wersja raportu (2.0) zastępuje pierwsze wydanie z września 2026 r., na które powołał się m.in. Dziennik Gazeta Prawna w tekście „Znikający Ukraińcy i tykający zegar CUKR” (22 września 2026 r.). Dane i szacunki się nie zmieniły. Poprawiliśmy dwa miejsca, w których opisaliśmy przepisy nieprecyzyjnie lub błędnie, i przebudowaliśmy raport tak, by czytało się go łatwiej.
Termin na kartę CUKR. Pisaliśmy, że wniosek trzeba złożyć do 4 marca 2027 r. i że przedłużenie ochrony nie dało na to ani jednego dnia; tak też mówiliśmy w rozmowie z DGP. Błędnie przypisaliśmy ten termin art. 42x specustawy. W rzeczywistości ustawa nie zamyka składania wniosków konkretną datą i można je składać, dopóki trwa ochrona czasowa, obecnie do 4 marca 2028 r. Słusznie zwrócił na to uwagę w tym samym artykule Michał Wysłocki z EY Polska. W tej samej wypowiedzi podaliśmy liczbę 868 tys.; to wszystkie osoby ze statusem UKR, a uprawnionych do karty szacujemy na około 750 tys.
Status NUE. Pisaliśmy tak, jakby status NUE oznaczał nielegalny pobyt i zamykał drogę do zezwolenia na pobyt. Precyzyjnie: NUE ma co do zasady każdy cudzoziemiec spoza UE bez statusu UKR, także osoba z kartą pobytu, a nielegalnie przebywa tylko ten, kto nie ma innej podstawy pobytu. Doprecyzowaliśmy też zakres opieki zdrowotnej (art. 112c ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony) i wyjątki od odmowy zezwolenia (art. 100 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach) oraz usunęliśmy błędne powołanie art. 45 ustawy wygaszającej. Dziękujemy za uwagi zgłoszone publicznie.
Metodologia i zastrzeżenia
Dopomo Data Lab · wersja 2.0 · wrzesień 2026
- Źródła.
- Wszystkie dane o liczbie osób i o rejestracjach pochodzą z comiesięcznych raportów Urzędu do Spraw Cudzoziemców „Raport na temat obywateli Ukrainy”. Przy każdej liczbie podajemy wydanie i datę stanu, bo raporty różnią się między sobą, a część danych pojawia się tylko w przekrojach okresowych. Wykorzystaliśmy wydania na 1 lipca 2025, 1 października 2025, 1 grudnia 2025, 1 stycznia 2026, 1 czerwca 2026, 1 lipca 2026 i 1 sierpnia 2026 r. Dane o wnioskach, rozstrzygnięciach i liczbie ważnych dokumentów pobytowych pochodzą z zestawień rocznych UdSC: za 2024 r. (stan na 31 grudnia 2024 r.) i za 2025 r. (stan na 1 stycznia 2026 r.). Dane o wnioskach za 2026 r. pochodzą z miesięcznych „Informacji o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców” (stan na 30 czerwca i 31 lipca 2026 r.). Dane o czasie trwania postępowań o pobyt czasowy w urzędach wojewódzkich pochodzą z odpowiedzi MSWiA z 27 lipca 2026 r. na interpelację poselską nr 18089 (Sejm X kadencji, api.sejm.gov.pl; stan na 6 lipca 2026 r.). Liczba osób z aktywnym statusem UKR w częściach 2–4 pochodzi z rejestru PESEL UKR publikowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715), przeliczonego przez nas z plików powiatowych. Liczbę ludności Polski (37 332,5 tys. na 31 grudnia 2025 r.) przyjmujemy za GUS. Dane o procedurach, warunkach i opłatach pochodzą z oficjalnych stron informacyjnych o karcie pobytu CUKR. Wymogi językowe do pobytu rezydenta długoterminowego UE opieramy na ustawie o cudzoziemcach i na rozporządzeniu określającym wykaz akceptowanych poświadczeń. Dane o liczbie zdających egzaminy certyfikatowe pochodzą ze statystyk Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego (certyfikatpolski.pl).
- Stan a przepływ.
- Liczba osób z ważnym dokumentem albo z aktywnym statusem to stan na dany dzień, a nie liczba wniosków w roku. To dwie różne wielkości i nie należy ich zestawiać bez zastrzeżenia. Rozstrzygnięcia wydane w danym roku dotyczą częściowo wniosków z lat wcześniejszych, więc różnica między wpływem a rozstrzygnięciami jest przybliżoną miarą tempa przyrostu spraw w toku, a nie licznikiem zaległości.
- Szacunek liczby uprawnionych do karty CUKR.
- Żadna instytucja nie publikuje tej liczby. Nasz szacunek to 720–780 tys. osób, około 750 tys. Punktem wyjścia jest 868 037 osób z aktywnym statusem UKR na 8 września 2026 r. według rejestru PESEL (Ministerstwo Cyfryzacji, dane.gov.pl, zbiór 2715, plik STATYSTYKI_POWIAT_UKR_20260908; suma 380 powiatów, przeliczona przez nas). To właściwy zbiór wyjściowy, ponieważ wniosek o kartę CUKR wymaga statusu UKR w dniu jego złożenia (art. 42c specustawy). Odejmujemy osoby, które status uzyskały po 4 czerwca 2025 r., ponieważ warunku z tej daty nie spełnią nigdy, niezależnie od tego, jak długo status posiadają. W całym 2025 r. na ochronę czasową zarejestrowano 152 703 osoby, a do końca czerwca 58 739, więc na drugą połowę roku przypada 93 964. W pierwszym półroczu 2026 r. zarejestrowano kolejne 41 545 obywateli Ukrainy. Część czerwca 2025 r. przypada już po dacie granicznej i przyjmujemy dla niej około 8,5 tys. osób, rozkładając rejestracje pierwszego półrocza równomiernie na miesiące. Rejestracje z lipca 2026 r. doliczamy do grupy po dacie granicznej: według raportów UdSC do 30 czerwca 2026 r. zarejestrowano 41 545 obywateli Ukrainy, a do 31 lipca 45,4 tys., czyli w lipcu około 3,9 tys.; rejestracji z sierpnia i pierwszych dni września nie znamy i ich nie szacujemy. Razem daje to około 148 tys. rejestracji po dacie granicznej. Nie wszystkie te osoby nadal mają status. Między 1 lipca 2025 a 1 lipca 2026 r. stan zmienił się z 988 654 do 959 tys. przy około 135 tys. nowych rejestracji, co oznacza około 165 tys. odejść w skali roku. Zakładamy, że z grupy zarejestrowanej po dacie granicznej pozostało od 70 do 90 procent, czyli 104–133 tys. osób. Dodajemy z powrotem dzieci urodzone w Polsce po dacie granicznej, ponieważ wobec nich nie stosuje się ani warunku z 4 czerwca 2025 r., ani wymogu 365 dni. Ich liczby nie podaje żaden z raportów; przyjmujemy 5–15 tys. i zaznaczamy, że jest to założenie zewnętrzne wobec danych. Odejmujemy osoby, które status posiadały 4 czerwca 2025 r., ale nigdy nie zebrały ciągłego roku. Tej grupy również nikt nie liczy; przyjmujemy przedział od zera do 17 tys. Po tych krokach otrzymujemy 720–780 tys., przy czym oba krańce przedziału zaokrąglamy na zewnątrz, czyli ostrożniej, niż wynika z samego rachunku. Spadek rejestru o 82 249 osób między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. wchodzi do rachunku w całości przez nową bazę. Numer PESEL ze statusem UKR na podstawie oświadczenia, a tylko tej grupy dotyczy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r., można było uzyskać wyłącznie do uchylenia art. 4 ust. 13 zdanie trzecie specustawy ustawą z 15 maja 2024 r., więc nikt zarejestrowany po 4 czerwca 2025 r. nie mógł do niej należeć. Gdyby jednak część spadku dotyczyła osób zarejestrowanych po dacie granicznej, odjęlibyśmy je dwukrotnie i rzeczywista liczba uprawnionych byłaby wyższa o co najwyżej kilkanaście tysięcy. Rachunek kontrolny drugą drogą, od 988 654 osób ze statusem 1 lipca 2025 r. pomniejszonych o roczne odejścia i o wrześniowy spadek, daje około 740 tys., czyli mieści się w przedziale. Ocena skutków regulacji do ustawy wygaszającej (druk sejmowy nr 2172, s. 125) zakładała, że „z dobrodziejstwa ww. regulacji prawnych może skorzystać około 800 tys. uprawnionych cudzoziemców”. Gdyby wniosek złożyli wszyscy uprawnieni, same opłaty wyniosłyby od 316 do 343 mln zł, przy stawce 440 zł za osobę. Dla porównania, 14 tys. wniosków złożonych do końca czerwca 2026 r. odpowiada 6,16 mln zł.
- Czego nie szacujemy.
- Nie podajemy prognozy liczby wniosków. Uprawnienie wynika z warunków zapisanych w przepisach i da się je oszacować. To, ilu uprawnionych faktycznie złoży wniosek, zależy od decyzji ludzi, a tego z dostępnych danych odczytać nie można. Publikujemy więc liczbę uprawnionych i liczbę wniosków rzeczywiście złożonych, a między nimi zostawiamy pustą przestrzeń zamiast wypełniać ją własnym przypuszczeniem.
- Jak czytamy warunek 365 dni.
- Okres 365 dni nie musi bezpośrednio poprzedzać złożenia wniosku. Wystarczy dowolny nieprzerwany okres od momentu uzyskania statusu, a przerwa między nim a ponownym nabyciem statusu jest dopuszczalna. Okresów przerwanych się nie sumuje. Warunek ten jest niezależny od warunku posiadania statusu 4 czerwca 2025 r. i nie należy ich łączyć.
- Niepewności, o których trzeba wiedzieć.
- Słowo „zarejestrowano” w raportach może oznaczać zdarzenia rejestracji, a nie osoby zarejestrowane po raz pierwszy. Jeśli tak jest, odejmujemy za dużo, a rzeczywista liczba uprawnionych leży w górnej połowie naszego przedziału. Sam rejestr potrafi się zmienić skokowo. Między 1 października a 1 grudnia 2025 r. stan spadł z 1 005 006 do 965 180, czyli o blisko czterdzieści tysięcy w dwa miesiące. Nie znamy przyczyny tej zmiany i jej nie przypisujemy. Traktujemy ją jako miarę tego, o ile może się mylić każda pojedyncza liczba w częściach 2–4. Dane Eurostatu o liczbie beneficjentów ochrony czasowej w Polsce różnią się od danych rejestru PESEL dla tych samych dat. Nie zestawiamy tych dwóch źródeł ze sobą. W częściach 4 i 5 korzystamy z raportów UdSC; liczba uprawnionych w częściach 2–4 wychodzi od rejestru PESEL UKR publikowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715), którego stany dla tych samych okresów zgadzają się z raportami UdSC w granicach zaokrągleń (951 tys. w raporcie na 1 sierpnia 2026 r. wobec 950 286 w pliku z 11 sierpnia).
- Inne publiczne szacunki.
- Naszego szacunku nie stawiamy w próżni. Ocena skutków regulacji projektu ustawy wygaszającej (UD345, MSWiA, wersja z 23 grudnia 2025 r., Rządowe Centrum Legislacji: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405609) podaje: „Szacuje się, że z dobrodziejstwa ww. regulacji prawnych może skorzystać około 800 tys. uprawnionych cudzoziemców”, a dla urzędów wojewódzkich przewiduje łącznie „ok. 900 tys. nowych wniosków”. Te wielkości nie są tożsame z naszą. My szacujemy populację uprawnionych, czyli 720–780 tys. osób, a nie liczbę wniosków, której celowo nie prognozujemy. Zbieżność rzędu wielkości z oceną skutków regulacji traktujemy jako niezależną walidację naszego rachunku uprawnionych, a nie jako potwierdzenie prognozy wniosków.
- Pozostawienie bez rozpoznania.
- Kategoria ta obejmuje różne przyczyny: braki formalne, brak opłaty, niestawiennictwo, porzucenie sprawy. Publiczne dane nie podają ich rozkładu, więc nie przypisujemy jej jednej przyczyny.
- Dane i poprawki.
- Wszystkie liczby użyte w raporcie są dostępne do pobrania w pliku CSV, z podaniem źródła i daty stanu przy każdej pozycji. Plik https://dopomo.pl/pl/raport/legalizacja-pobytu-2026/dane.csv otwiera się wprost w polskiej wersji Excela: kolumny rozdziela średnik, a częścią dziesiętną jest przecinek. Ten sam zestaw danych w standardzie RFC 4180 — z przecinkiem jako separatorem kolumn i kropką dziesiętną — udostępniamy pod adresem https://dopomo.pl/pl/raport/legalizacja-pobytu-2026/dane-rfc4180.csv, z myślą o narzędziach analitycznych i o redakcjach zagranicznych. Poprawki przyjmujemy publicznie i nanosimy z datą.
- Przedłużenie ochrony czasowej.
- Rada przedłużyła ochronę czasową decyzją wykonawczą (UE) 2026/1912 z dnia 30 lipca 2026 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców potwierdził to komunikatem z 6 sierpnia 2026 r. („Przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2028 r.”, gov.pl/web/udsc), a 10 sierpnia 2026 r. osobno wydłużył podawane terminy rozpatrywania spraw o karty pobytu. Trzy elementy decyzji zmieniają warunki wejścia do systemu, a nie datę z art. 42x specustawy. Po pierwsze, od 31 lipca 2026 r. art. 2 decyzji przyznaje ochronę jedynie osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie, a dowód przedstawia się „w stosownych przypadkach”; decyzja świadomie nie wyznacza granic wieku ani płci, a osoby objęte ochroną 30 lipca 2026 r. lub wcześniej zachowują ją na dotychczasowych zasadach. Po drugie, nowo przybyli rejestrują PESEL UKR w dowolnej gminie na podstawie art. 110a ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — dopóki decyzja Rady obowiązuje — ale wniosek muszą złożyć w terminie 30 dni od dnia przekroczenia granicy; niedotrzymanie tego terminu oznacza wygaśnięcie ochrony (art. 109b ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Po trzecie, daty 4 marca 2027 r. z art. 42x specustawy, do której złożenie wniosku o kartę CUKR gwarantuje legalny pobyt do zakończenia sprawy, nie da się przesunąć aktem wykonawczym: przepis nie zawiera delegacji do jej zmiany rozporządzeniem ani komunikatem, więc przesunąć ją może wyłącznie nowelizacja ustawy — a takiej do dnia publikacji tej wersji nie ma. Sam termin na złożenie wniosku nie jest w specustawie zapisany: warunkiem jest status UKR w dniu złożenia wniosku (art. 42c). Żadna z tych zmian nie dotyczy danych za lata 2024 i 2025 w częściach 4 i 5.
- Spadek rejestru PESEL UKR między 11 sierpnia a 8 września 2026 r.
- Między publikacją zbioru 2715 z 11 sierpnia 2026 r. a publikacją z 8 września 2026 r. liczba osób z aktywnym statusem UKR spadła z 950 286 do 868 037, czyli o 82 249 osób (8,7 proc.). Liczby te przeliczyliśmy sami, sumując wiersze 380 powiatów w plikach STATYSTYKI_POWIAT_UKR; w każdym pliku suma kobiet i mężczyzn zgadza się z liczbą ogółem co do osoby. To największa zmiana między dwiema kolejnymi publikacjami w całej serii od stycznia 2025 r.; poprzednia, z października 2025 r., wyniosła 39 tys. Spadek nie rozkłada się równo: w rocznikach 2009 i młodszych ubyło około 58 tys. osób, czyli 18 proc. tej grupy, a w rocznikach 2008 i starszych około 24 tys., czyli niecałe 4 proc. Wydawca maskuje w plikach komórki poniżej dwóch osób, więc liczby dla roczników są dolnym ograniczeniem; sumy ogółem są dokładne. Spadek zbiega się w czasie z 1 września 2026 r., kiedy na mocy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań (Dz.U. 2026 poz. 203) status UKR osób, które numer PESEL otrzymały na podstawie oświadczenia i do 31 sierpnia nie potwierdziły tożsamości ważnym dokumentem podróży, został z urzędu zmieniony na status NUE, a osoby te utraciły uprawnienie z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Żaden organ nie podał, ile osób objęła ta zmiana, ani nie powiązał jej ze spadkiem rejestru; nie robimy tego i my. Zbieżność w czasie i skala spadku wśród dzieci są jednak powodem, by zadać publicznie pytania, na które dane nie odpowiadają: co stało się z tymi 82 tysiącami osób; na jakiej podstawie przebywają dziś w Polsce te z nich, które nie wyjechały; czy i jak mogą odzyskać status, skoro art. 44b ustawy o ewidencji ludności wiąże ponowne nadanie statusu UKR z datą ponownego wjazdu; i co z ich wnioskami o pobyt czasowy i o łączenie rodzin. Do czasu odpowiedzi traktujemy stan 868 037 jako punkt wyjścia części 2–4 i tak przeliczyliśmy szacunek uprawnionych.
- Dane za 2026 r.: informacje o działalności UdSC (stan na 30 czerwca i 31 lipca 2026 r.).
- Liczby wniosków za 2026 r. pochodzą z miesięcznych „Informacji o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców” (arkusz „Meldunek”, tabela „Sprawa | wnioski | decyzje”, wartości narastające od 1 stycznia): za I półrocze 2026 r. 286 027 wniosków o pobyt czasowy, 10 348 o pobyt stały i 15 557 o pobyt rezydenta długoterminowego UE, razem 311 932; do 31 lipca 2026 r. odpowiednio 321 122, 11 431, 18 062, razem 350 615. Porównania rok do roku liczymy względem tej samej tabeli z informacji za czerwiec 2025 r. (249 404, 10 551, 15 307, razem 275 262). Liczb rozstrzygnięć za 2026 r. nie podajemy: informacja za I półrocze podaje 190 870 decyzji pozytywnych w sprawach pobytu czasowego, a informacja narastająca do 31 lipca 159 698, czyli mniej za dłuższy okres, co jest możliwe tylko wtedy, gdy jedno z zestawień zostało skorygowane; do czasu wyjaśnienia rozstrzygnięcia opisujemy danymi rocznymi za 2025 r. Kategoria „pozostawione bez rozpoznania” nie występuje w zestawieniach miesięcznych, dlatego i tu pozostajemy przy danych rocznych. Liczba 12,5 tys. wniosków o pobyt rezydenta w I półroczu 2026 r. pochodzi z raportu UdSC dotyczącego obywateli Ukrainy i obejmuje wyłącznie tę grupę; wszystkich narodowości było 15 557.