Spis treści
Legalizacja pobytu w Polsce 2026–2031: chaos, którego można uniknąć
W cztery tygodnie z rejestru PESEL UKR ubyło 82 249 osób, z czego 70 proc. to dzieci i nastolatki. Tak może wyglądać dzień, w którym status ochrony czasowej wygasa. W obecnym stanie prawnym taki dzień nadejdzie 4 marca 2028 r. dla każdego, kto z tej ochrony korzysta i do tego dnia nie uzyska innej podstawy pobytu. Okno na kartę CUKR zamyka się o rok wcześniej, już 4 marca 2027 r.
Między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. z rejestru PESEL UKR ubyło 82 249 osób. Żadna instytucja nie wyjaśniła dotąd tej liczby. Ten raport traktuje wrzesień 2026 r. jako próbę generalną. Pokazuje, co przepisy przewidują dla cudzoziemca, który traci status z dnia na dzień: co dzieje się z jego dostępem do opieki zdrowotnej, świadczeniami i możliwością złożenia wniosku. Pokazuje też, ilu osób może to dotyczyć 4 marca 2028 r., dlaczego okno na kartę pobytu zamyka się rok wcześniej i ile wniosków wpłynęło do tej pory. Terminy są znane, więc urzędy, pracodawcy i samorządy mogą się przygotować, a ustawodawca ma czas, żeby odpowiedzieć na pytania, które dziś pozostają otwarte.
Dane: rejestr PESEL UKR (Ministerstwo Cyfryzacji, dane.gov.pl, zbiór 2715), Urząd do Spraw Cudzoziemców (raporty 2024–2026), Dziennik Ustaw.
Wersja 1.6 · Kontakt dla mediów: media@dopomo.pl
Stabilizacja zamiast fali: rok wielkiej zamiany statusów
Łączna liczba cudzoziemców z ważnym dokumentem pobytowym wzrosła w 2025 r. o 41,9 tys. osób, czyli o 2,1%. Cała ta grupa to około 5,4% ludności Polski. Obywatele Ukrainy stanowią 77,4% tej grupy (1,56 mln), ale ich liczba wzrosła zaledwie o 1,5%.
Prawdziwa zmiana zaszła w strukturze. W ciągu roku liczba obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową spadła o 21,3 tys., podczas gdy liczba ukraińskich zezwoleń na pobyt czasowy wzrosła o 27,1 tys., kart rezydenta długoterminowego UE — o 38,8% (z 33,8 do 47,0 tys.), a osób objętych ochroną uzupełniającą — o 55%. To nie napływ nowych osób, lecz zakorzenianie się i formalizacja statusu tych, którzy już tu są. Osoba przechodząca z ochrony czasowej na standardowe zezwolenie jest weryfikowana w pełnej procedurze administracyjnej: odciski palców w rejestrach, stabilna sytuacja zawodowa, przewidywalny status podatkowy.
W tle rośnie różnorodność krajów pochodzenia. Liczba obywateli Kolumbii z ważnym dokumentem pobytowym wzrosła w rok o 172% (z 3,0 do 8,0 tys.), obywateli Nepalu — o 58%, a Filipin — o 36%. Skurczyły się natomiast grupy obywateli Gruzji (−12%) i Rosji (−8%). Polska staje się krajem imigracji wielokierunkowej — ze wszystkimi tego konsekwencjami dla komunikacji urzędów, prowadzonej dziś głównie po polsku, angielsku, ukraińsku i rosyjsku.
| Typ statusu | Zmiana liczby osób (2025) |
|---|---|
| Ochrona czasowa | −21 261 |
| Pobyt czasowy | +27 141 |
| Rezydent długoterminowy UE | +13 123 |
| Ochrona uzupełniająca | +2 323 |
| Pobyt stały | +1 602 |
Imigracja wielokierunkowa: najszybciej rosnące i kurczące się grupy obywatelstw
| Obywatelstwo | 31.12.2024 | 1.01.2026 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Kolumbia | 2 952 | 8 023 | +172% |
| Nepal | 4 955 | 7 831 | +58% |
| Filipiny | 7 361 | 9 998 | +36% |
| Indie | 24 254 | 26 163 | +8% |
| Rosja | 21 665 | 20 014 | −8% |
| Gruzja | 26 787 | 23 691 | −12% |
Wąskie gardło jest proceduralne, nie merytoryczne
Rok 2026 nie przyniósł wyhamowania. W pierwszym półroczu 2026 r. o zezwolenie na pobyt czasowy ubiegało się 286 027 osób, o 14,7 proc. więcej niż w tym samym okresie 2025 r. (249 404); do końca lipca liczba ta wzrosła do 321 122. Wszystkich wniosków pobytowych (o pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE) wpłynęło w półroczu 311 932 wobec 275 262 rok wcześniej (+13,3 proc.). Liczb rozstrzygnięć za 2026 r. nie podajemy: zestawienie narastające do 31 lipca wykazuje mniej decyzji pozytywnych niż zestawienie za samo półrocze, co opisujemy w metodologii. Poniższe dane roczne za 2024 i 2025 r. są punktem odniesienia dla tej dynamiki.
W 2025 r. o zezwolenie na pobyt czasowy ubiegało się 509,2 tys. osób — o 10,6% więcej niż rok wcześniej. Urzędnicy wydali w tym czasie rozstrzygnięcia wobec 416,7 tys. osób. Różnica — około 92,5 tys. — jest przybliżoną miarą tempa przyrostu spraw w toku i rośnie: rok wcześniej wynosiła 62,5 tys. System przetwarza coraz więcej (liczba decyzji pozytywnych wzrosła o 18,3 tys.), a kolejka i tak się wydłuża.
Strukturę rozstrzygnięć z 2025 r. warto przeczytać uważnie: 78,8% stanowiły decyzje pozytywne, 6,2% — odmowy, 2,9% — umorzenia, a 12,1% — pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Ta ostatnia kategoria, ponad 50 tys. spraw rocznie, obejmuje wnioski, których urząd w ogóle nie mógł ocenić merytorycznie — z powodu braków formalnych, nieuzupełnionych dokumentów, braku opłaty czy niestawiennictwa. Dla porównania: merytorycznych odmów było 25,9 tys. Błąd formalny zamyka dziś w Polsce więcej spraw pobytowych niż odmowa merytoryczna.
Skala problemu jest przy tym bardzo zróżnicowana. Wśród obywateli Ukrainy bez rozpoznania kończy się 6,2% spraw, wśród obywateli Białorusi — 7,0%. Ale wśród obywateli Uzbekistanu to już 23,6%, Kolumbii — 39,9%, a Gruzji — 41,0%. Gdy policzyć skuteczność wyłącznie wśród spraw rozstrzygniętych merytorycznie, decyzję pozytywną otrzymuje 99,2% ukraińskich wnioskodawców, 90,3% białoruskich, 83,9% kolumbijskich i 71,2% gruzińskich. Wniosek z tych dwóch szeregów liczb jest jednoznaczny: głównym ryzykiem wnioskodawcy w polskim systemie nie jest negatywna ocena jego sytuacji, lecz potknięcie proceduralne. Ryzyko tego potknięcia rozkłada się skrajnie nierówno między grupami obywatelstw, co wskazuje na barierę informacyjną i językową, a nie na różnice w zasadności wniosków.
Kompletność wniosków to najtańsza rezerwa wydolności systemu. Każdy punkt procentowy mniej w kategorii „bez rozpoznania” to ponad 4 tys. spraw rocznie (licząc od wolumenu rozstrzygnięć z 2025 r.), których nikt nie musi obsługiwać po raz drugi — bez zatrudniania ani jednego dodatkowego urzędnika.
| Rok | Wpływ wniosków | Wydane rozstrzygnięcia |
|---|---|---|
| 2024 | 460 381 | 397 878 |
| 2025 | 509 237 | 416 693 |
| Kategoria | Udział |
|---|---|
| Decyzje pozytywne | 78,8% |
| Odmowy | 6,2% |
| Umorzenia | 2,9% |
| Bez rozpoznania | 12,1% |
| Obywatelstwo | Odsetek |
|---|---|
| Ukraina | 6,2% |
| Białoruś | 7,0% |
| Indie | 14,9% |
| Uzbekistan | 23,6% |
| Kolumbia | 39,9% |
| Gruzja | 41,0% |
System odwoławczy pracuje na najwyższych obrotach
W 2025 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdSC) wpłynęło 22,9 tys. odwołań w sprawach legalizacyjnych. Wśród rozstrzygniętych odwołań dotyczących pobytu czasowego 47,5% zakończyło się decyzją pozytywną dla wnioskodawcy (rok wcześniej: 33,8%), 15,6% — zwrotem sprawy do ponownego rozpatrzenia, a 20,7% — utrzymaniem decyzji w mocy (rok wcześniej: 35,6%). W sprawach rezydenta długoterminowego UE odsetek zwrotów do ponownego rozpatrzenia wzrósł z 9,9% do 26,9%.
Nie odczytujemy tych liczb jako zarzutu wobec urzędników — odczytujemy je jako miernik presji. Wolumen spraw rośnie o około 10% rocznie, a rekordowo obciążoną pierwszą instancję koryguje druga. System działa i sam się naprawia. Tyle że każda korekta oznacza drugą, a czasem trzecią rundę — w pierwszej instancji, w drugiej i ponownie w pierwszej.
| Wynik | 2024 | 2025 |
|---|---|---|
| Utrzymane w mocy | 35,6% | 20,7% |
| Zmienione na pozytywne | 33,8% | 47,5% |
| Zwrócone do ponownego rozpatrzenia | 17,3% | 15,6% |
| Pozostałe | 13,3% | 16,2% |
Cztery fale: 2026–2031
Kalendarz systemu legalizacji na najbliższe pięć lat nie jest prognozą. Cztery daty są już zapisane w przepisach i nie zależą od niczyich przewidywań. Nieznana jest tylko skala każdej z nich, a tam, gdzie danych nie ma, mówimy o tym wprost, zamiast podawać liczbę.
| Fala | Okres | Skala |
|---|---|---|
| Fala 1 · Okno CUKR | 4.05.2026–4.03.2027 | około 750 tys. uprawnionych |
| Fala 2 · Odbiory kart | 2026–2027 | liczby nie podajemy; zależy od liczby złożonych wniosków |
| Fala 3 · Klif trzech lat | 2029–2030 | karty CUKR wygasają bez ścieżki odnowienia |
| Fala 4 · Rezydencja i język B1 | 2026 → kulminacja 2031+ | próg 5 lat pobytu kohorty CUKR |
Fala pierwsza: okno CUKR (trwa)
Między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. liczba osób z aktywnym statusem UKR w rejestrze PESEL spadła z 950 286 do 868 037, czyli o 82 249 osób (8,7 proc.). To największa zmiana między dwiema kolejnymi publikacjami rejestru od stycznia 2025 r.; poprzednia, z października 2025 r., wyniosła 39 tys. Liczby przeliczyliśmy sami z plików, które Ministerstwo Cyfryzacji publikuje co miesiąc w publicznym zbiorze danych nr 2715 na dane.gov.pl, sumując 380 powiatów; szczegóły w metodologii.
Ubytek nie rozłożył się równo. W rocznikach 2009 i młodszych, czyli wśród dzieci i nastolatków, aktywnych statusów ubyło około 58 tys., czyli 18 proc. tej grupy. W rocznikach 2008 i starszych ubyło około 24 tys., czyli niecałe 4 proc. W rocznikach 2022 i młodszych ubyło około 3 proc. Nie wiemy, ile z tych osób wyjechało, a ile pozostało w Polsce z innym statusem; żadna instytucja tego nie podała.
Spadek zbiega się w czasie z 1 września 2026 r. Tego dnia, na mocy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań (Dz.U. 2026 poz. 203), osobom, które numer PESEL ze statusem UKR otrzymały na podstawie oświadczenia i do 31 sierpnia nie potwierdziły tożsamości ważnym dokumentem podróży, status zmieniono z urzędu na NUE. Wraz z nim utraciły one uprawnienie z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, czyli legalność pobytu wynikającą z ochrony czasowej. Żaden organ nie podał, ile osób objęła ta zmiana, ani nie powiązał jej ze spadkiem rejestru. Nie robimy tego i my; zestawiamy daty i pytamy.
Sam status NUE nie oznacza nielegalnego pobytu: w rejestrze PESEL ma go co do zasady każdy cudzoziemiec spoza UE bez statusu UKR, także osoba z kartą pobytu. Przepisy mówią natomiast wprost, co utrata statusu UKR oznacza dla osoby, która nie ma innej podstawy pobytu. Świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych przysługują czterem grupom osób ze statusem UKR: dzieciom do 18 lat, kobietom w okresie ciąży, porodu i połogu, ofiarom tortur lub gwałtu oraz mieszkańcom ośrodków zbiorowego zakwaterowania (art. 112c ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Ze statusem UKR powiązane jest też świadczenie wychowawcze 800+ (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. ca ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), a prawo do przyznanych wcześniej świadczeń organ weryfikuje z urzędu (art. 43 ust. 3 ustawy wygaszającej). Obowiązek i prawo do nauki od statusu pobytowego nie zależą (art. 165 Prawa oświatowego). Wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy złożony w trakcie nielegalnego pobytu co do zasady kończy się odmową (art. 100 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach); wyjątki dotyczą m.in. małżonków obywateli polskich (art. 165 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach) oraz sytuacji, w których wymaga tego prawo do życia rodzinnego lub prawa dziecka (art. 187 pkt 6 i 7 w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 4 tej ustawy). Karta CUKR wymaga statusu UKR w dniu złożenia wniosku. Ponowne nadanie statusu przepisy wiążą z datą ponownego wjazdu do Polski i z wnioskiem w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy (art. 44b ustawy o ewidencji ludności, art. 110a ust. 2 specustawy). Czy istnieje inna droga, to pytanie do MSWiA.
Druga data, która zmienia obraz, jest zapisana w dwóch różnych aktach. Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2026/1912 z dnia 30 lipca 2026 r. przedłużyła ochronę czasową „do dnia 4 marca 2028 r.”, a polskie przepisy przejęły ten termin automatycznie: art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w brzmieniu nadanym ustawą wygaszającą, wiąże legalność pobytu wprost z decyzją Rady, „do dnia, w którym ta decyzja zachowuje moc obowiązującą, chyba że ustawa stanowi inaczej”. Gdy Bruksela przedłuża ochronę, termin krajowy przesuwa się sam, bez żadnej nowelizacji.
Okno CUKR za tym terminem nie podąża. Art. 42x specustawy wyznacza je sztywno, datą „do dnia 4 marca 2027 r.”, i do decyzji Rady nie odsyła; przepis nie zawiera delegacji do zmiany rozporządzeniem ani komunikatem. Przesunąć tę datę może wyłącznie nowelizacja ustawy, a takiego projektu nie ma dziś ani w Rządowym Centrum Legislacji, ani w Sejmie (stan na 16 września 2026 r.). Kto planuje zostać w Polsce na karcie CUKR, na przedłużeniu ochrony nie zyskał ani jednego dnia. Rok różnicy między obiema datami jest dziś w rękach ustawodawcy. Pytanie brzmi, czy zmiana w ogóle nastąpi, a jeśli tak — czy z wyprzedzeniem.
Ilu jest uprawnionych, nie podaje żadna instytucja. Dopomo Data Lab szacuje tę liczbę na 720–780 tys., czyli około 750 tys. Punktem wyjścia jest 868 037 aktywnych statusów UKR na 8 września 2026 r. według rejestru PESEL publikowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715). Odejmujemy osoby zarejestrowane po 4 czerwca 2025 r., bo warunku z tej daty nie spełnią nigdy: w drugiej połowie 2025 r. zarejestrowało się blisko 94 tys. osób, w pierwszym półroczu 2026 r. kolejne 41,5 tys., a w lipcu około 3,9 tys. Korygujemy to o szacowaną część, która zdążyła już wyjechać, i dodajemy z powrotem dzieci urodzone w Polsce, uprawnione mimo późnej rejestracji. Rachunek kontrolny drugą drogą, od liczby osób ze statusem w połowie 2025 r. pomniejszonej o roczne odejścia i o wrześniowy spadek rejestru, mieści się w tym samym przedziale. Gdyby wniosek złożyli wszyscy uprawnieni, same opłaty wyniosłyby od 316 do 343 mln zł, wniesione z góry przez wnioskodawców. Pierwsza wersja raportu, liczona od 959 tys. statusów z 1 lipca 2026 r., podawała 810–875 tys.; różnicę tłumaczy spadek rejestru o 82 249 osób między 11 sierpnia a 8 września 2026 r., opisany w metodologii. Rządowa ocena skutków regulacji, czyli dokument dołączony do projektu ustawy wygaszającej (druk sejmowy nr 2172), zakładała około 800 tys. uprawnionych.
Wniosków jest na razie znacznie mniej. Do 30 czerwca 2026 r. wpłynęło ich 14 tys., do 31 lipca 24,6 tys. (raporty UdSC „stan na 1 lipca” i „stan na 1 sierpnia 2026 r.”); w samym lipcu przybyło 10,6 tys. Gdyby lipcowe tempo utrzymało się do zamknięcia okna, do 4 marca 2027 r. wpłynęłoby około 100 tys. wniosków, czyli mniej niż co siódmy z 750 tys. uprawnionych. Żeby ścieżka CUKR objęła wszystkich uprawnionych, tempo musiałoby wzrosnąć około dziesięciokrotnie, a żeby objęła większość z nich, około pięciokrotnie. To arytmetyka, nie prognoza: przy twardych terminach wnioski spływają najliczniej w ostatnich tygodniach, a raportu za sierpień UdSC jeszcze nie opublikował.
- wnioski: UdSC, stan na 1 sierpnia 2026 r.
- uprawnieni: szacunek Dopomo Data Lab, 720–780 tys., rejestr PESEL z 8 września 2026 r.
Ochrona czasowa, a wraz z nią możliwość złożenia wniosku o kartę CUKR, trwa do 4 marca 2028 r. Im później wpłyną wnioski, tym większe ryzyko ich spiętrzenia w urzędach.
Do 4 marca 2028 r. pozostało 521 dni — stan na moment wczytania strony.
Samej karty nie opisujemy tu szczegółowo; jej warunki są dobrze znane. Karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” to trzyletnie zezwolenie na pobyt czasowy dla osób, które miały status UKR 4 czerwca 2025 r., mają go w dniu złożenia wniosku i posiadały go nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni. Wniosek składa się od 4 maja 2026 r. wyłącznie elektronicznie, przez Moduł Obsługi Spraw (MOS), i osobiście, z opłatami 440 zł za osobę wnoszonymi z góry. Karta zwalnia z dokumentowania celu pobytu i źródeł dochodu, a złożenie wniosku umarza z mocy prawa toczące się postępowanie o zwykły pobyt czasowy. Pełny opis warunków, dokumentów i najczęstszych błędów zawiera przewodnik CUKR na dopomo.pl.
Uprawnienie nie oznacza jeszcze złożonego wniosku. Wniosek wymaga ważnego dokumentu podróży, opłaty 440 zł wnoszonej z góry za każdą osobę, kompletnych danych w rejestrach państwowych oraz złożenia wyłącznie elektronicznie i osobiście. Dla czteroosobowej rodziny same opłaty to 1760 zł. Nie wiadomo, ilu uprawnionych zatrzyma która z tych barier, i nie szacujemy tego.
Fala pierwsza jest więc przewidywalna co do terminu i nieprzewidywalna co do kształtu. To, ilu uprawnionych złoży wniosek i kiedy, zależy od informacji, która do nich dotrze, i od tego, czy złożą wniosek kompletny za pierwszym razem. Każdy wniosek pozostawiony bez rozpoznania z powodów formalnych wraca na to samo biurko; każdy kompletny odciąża je. Dlatego zamiast prognozy podajemy terminy zapisane w przepisach i liczby, które można sprawdzić. Na tak opisane fale urzędy, pracodawcy i samorządy mogą się przygotować.
Fala druga: odbiory kart (2026–2027)
Każdą kartę CUKR trzeba odebrać osobiście w urzędzie wojewódzkim w ciągu 60 dni od zawiadomienia. Skutek przekroczenia terminu jest ostrzejszy, niż sugeruje słowo „unieważnienie”: karta zostaje unieważniona, odbiór przestaje być możliwy, zezwolenia na pobyt czasowy w ogóle się nie uzyskuje, a obie wniesione opłaty przepadają.
Odbiór nie kończy sprawy, tylko otwiera trzy lata, w których obowiązują nowe warunki. Zezwolenie podlega cofnięciu między innymi wtedy, gdy jego posiadacz opuści Polskę na co najmniej sześć miesięcy. Dla osób, które wyjeżdżają do Ukrainy na dłużej, to realne ryzyko.
Ta fala jest funkcją pierwszej. Ilu będzie odbiorów, zależy od liczby złożonych wniosków, więc liczby nie podajemy. Pewne jest to, że każdy odbiór wymaga osobistego stawiennictwa w jednym z szesnastu urzędów wojewódzkich w oknie 60 dni.
Fala trzecia: klif trzech lat (2029–2030)
Karta CUKR jest ważna trzy lata, a przepisy nie przewidują jej odnowienia. Osoby, które ją otrzymają, wrócą do standardowych procedur, czyli do pobytu czasowego albo stałego, w okolicach 2029 i 2030 r., i zrobią to w oknie zbliżonym do tego, w którym karty otrzymały. Ta fala nie zależy od żadnej prognozy, tylko od arytmetyki daty ważności.
Górną granicę tej fali wyznacza liczba wydanych kart, a jej ciężar jest większy niż fali pierwszej. Karta CUKR zwalnia z dokumentowania celu pobytu i źródeł dochodu; zwykły wniosek o pobyt czasowy wymaga pełnego kompletu dokumentów, więc każda z tych spraw zajmuje urzędnikowi więcej czasu. Jeżeli w oknie do 4 marca 2027 r. karty otrzyma choćby połowa z około 750 tys. uprawnionych, w latach 2029–2030 do urzędów wojewódzkich może trafić nawet kilkaset tysięcy pełnych wniosków o pobyt czasowy lub stały. Dojdą one do bieżącego wpływu, który w 2025 r. wyniósł 509,2 tys. wniosków o pobyt czasowy, a w pierwszym półroczu 2026 r. 286 027.
Ten strumień nałoży się na system, który już dziś rozstrzyga mniej spraw, niż przyjmuje: w 2025 r. 416,7 tys. rozstrzygnięć wobec 509,2 tys. wniosków. Według odpowiedzi MSWiA na interpelację poselską nr 18089 (27 lipca 2026 r.) średni czas postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy przekraczał rok w dziesięciu z szesnastu województw (stan na 6 lipca 2026 r.): od 386 dni w lubelskim i łódzkim do 658 dni w śląskim. W Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim 41 proc. z 26 877 decyzji pobytowych wydanych w latach 2023–2026 zapadło po ponad dwunastu miesiącach, a 3 proc. po ponad dwóch latach. Wzrost średniej w urzędzie mazowieckim ministerstwo tłumaczy domykaniem najstarszych spraw. Przepisy nie przewidują dla posiadaczy kart CUKR ani odnowienia karty, ani uproszczonej ścieżki do kolejnego zezwolenia. Czy taka ścieżka powstanie i czy urzędy będą przygotowane na to, że w latach 2029–2030 obsłużą jednocześnie dwa strumienie spraw, to pytania, które warto zadać dziś, a nie w 2029 r.
Fala czwarta: rezydent UE i język (narasta, kulminacja po 2031)
Fala czwarta narasta, ale nie z osób z kartą CUKR i nie w tempie z 2025 r. Po wzroście liczby wniosków o pobyt rezydenta długoterminowego UE o 21 proc. w 2025 r. wobec 2024 r., w pierwszym półroczu 2026 r. wpłynęło ich 15,6 tys., o 1,6 proc. więcej niż rok wcześniej; 12,5 tys. z nich złożyli obywatele Ukrainy, co według UdSC przewyższa całoroczne wyniki tej grupy z lat 2017–2021. Składają je osoby, które od lat mają zwykłe zezwolenia na pobyt czasowy. Posiadacze kart CUKR dochodzą do tej samej ścieżki później.
Dla nich istotne są dwie zasady. Do wymaganych pięciu lat pobytu nie wlicza się okresu ochrony czasowej. A okres liczony na podstawie zezwolenia z karty CUKR rozpoczyna się z dniem odbioru karty, nie jej wydania, bo to właśnie w dniu odbioru dotychczasowe uprawnienie przekształca się z mocy prawa w zezwolenie na pobyt czasowy. Różnica sięga 60 dni i działa na niekorzyść osób, które z odbiorem zwlekają. Kto odbierze kartę w latach 2026 i 2027, osiągnie próg pięciu lat około 2031 r.
Drugim warunkiem jest potwierdzona znajomość polskiego na poziomie co najmniej B1. Ustawa nie wymaga egzaminu państwowego i dopuszcza trzy drogi: poświadczenie znajomości języka, świadectwo ukończenia w Polsce szkoły z wykładowym językiem polskim albo dyplom polskiej uczelni, oraz analogiczne dokumenty uzyskane za granicą, jeśli językiem wykładowym był polski. Wśród akceptowanych poświadczeń są zarówno certyfikat państwowy, jak i certyfikaty ECL oraz TELC. Wymogu nie stosuje się do osób, które w dniu złożenia wniosku nie ukończyły 16 lat.
Skala egzaminów rośnie szybko. Do egzaminu certyfikatowego przystąpiło w 2016 r. nieco ponad tysiąc osób, a w 2025 r. 27 518. Liczba miejsc w sesji jest ograniczona, a część ośrodków zamyka rejestrację po wyczerpaniu limitu.
Podsumowanie: obciążenie jest przesądzone, nieznany jest jego kształt
Na 8 września 2026 r. uprawnienie do karty CUKR miało około 750 tys. osób, a legalny pobyt na podstawie ochrony czasowej trwa, w obecnym stanie prawnym, do 4 marca 2028 r. Wrzesień 2026 r. pokazał w małej skali, jak wygląda dzień, w którym status wygasa: z rejestru ubyło 82 249 osób, a tym z nich, które utraciły status UKR i nie mają innej podstawy pobytu, przepisy odbierają świadczenia związane z tym statusem (m.in. publicznie finansowaną opiekę zdrowotną dla dzieci i kobiet w ciąży oraz 800+), a wniosek o pobyt czasowy złożony bez legalnego pobytu co do zasady kończy się odmową. Przed tą samą sytuacją stanie 4 marca 2028 r. każdy, kto do tego dnia nie uzyska innej podstawy pobytu, a okno na najprostszą z nich, kartę CUKR, zamyka się 4 marca 2027 r. Ścieżek jest kilka, ale wszystkie prowadzą do tych samych szesnastu urzędów wojewódzkich. Chaos, który powstałby, gdyby setki tysięcy osób jednego dnia zostały bez podstawy pobytu, jest do uniknięcia: terminy są znane, a przepisy można dopracować z wyprzedzeniem.
To, że dziś z CUKR korzysta niewiele osób, nie zdejmie pracy z urzędów. Zmieni tylko to, kiedy ta praca do nich trafi i ile będzie kosztować. CUKR jest ścieżką lżejszą i rząd sam to podkreśla: zwalnia wnioskodawcę z dokumentowania celu pobytu i źródeł dochodu. Zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy takich dokumentów wymaga, więc sprawa poprowadzona tą drogą zajmuje urzędnikowi więcej czasu.
Do tego dochodzi wszystko, co następuje po złożeniu wniosku. Każda wydana karta wymaga osobistego odbioru w ciągu 60 dni. Każda wygasa po trzech latach. Samej karty CUKR nie da się przedłużyć: żeby zostać, trzeba złożyć zwykły wniosek o pobyt czasowy, z pełnym kompletem dokumentów. A osoby, które zostaną, wejdą w kolejnych latach w procedurę rezydenta długoterminowego UE, rosnącą w 2025 r. procentowo najszybciej ze wszystkich.
Otwarte pozostaje jedno: czy ustawodawca przesunie także okno CUKR. Bez nowelizacji ochrona trwa do 4 marca 2028 r., a okno zamyka się rok wcześniej, 4 marca 2027 r. Przy twardych terminach wnioski spływają zwykle najliczniej w ostatnich tygodniach przed zamknięciem okna. Jeżeli nowelizacja przesunie okno na 2028 r., fala pierwsza rozciągnie się i przesunie, a klif trzech lat przejdzie wraz z nią na lata 2030–2031; kart już wydanych to nie dotyczy, bo wygasają trzy lata od wydania. W obu wariantach model czterech fal zostaje w mocy; zmienia się rozkład w czasie, nie mechanika. Im wcześniej zapadnie decyzja, tym więcej czasu na przygotowanie mają urzędy, pracodawcy i sami wnioskodawcy.
Cztery fale nie są więc ani spekulacją, ani niczyim wyborem. To cztery etapy tej samej sprawy, rozłożone w czasie, i przechodzi przez nie ta sama grupa ludzi. Kierunek wyznaczyła zresztą sama Unia: zalecenie Rady z dnia 16 września 2025 r. (C/2025/5129) opisuje skoordynowane przejście z ochrony czasowej na statusy krajowe, a karta CUKR jest polskim mechanizmem tego przejścia. Przedłużenie ochrony daje na nie więcej czasu, ale nie zdejmuje spraw z biurek. Przewidywalność jest tu zasobem: znane terminy pozwalają zaplanować obsady, informację i procedury, a wniosek kompletny za pierwszym razem to sprawa, której urzędnik nie prowadzi dwa razy.
| Rok | Wnioski | Ważne karty |
|---|---|---|
| 2024 | 27 383 | 46 014 |
| 2025 | 33 152 (+21%) | 60 752 (+32%) |
Co działa: kompletny wniosek za pierwszym razem
Polska legalizacja pobytu to system z natury rozproszony: szesnaście urzędów wojewódzkich, odrębne rachunki opłat, lokalne praktyki, cztery główne języki wnioskodawców — a od tego roku także w pełni elektroniczna, samodzielna procedura, w której błędu nie poprawi za nikogo pełnomocnik. W takim środowisku najtańszą interwencją nie jest dodatkowy etat, lecz informacja, która sprawia, że wniosek jest kompletny za pierwszym razem.
Cyfryzacja procedur przez MOS to krok we właściwym kierunku — walidacja rejestrowa zatrzymuje część błędów, zanim sprawa trafi na biurko urzędnika. Drugim ogniwem jest przygotowanie samego wnioskodawcy. Temu służy dopomo.pl — polski startup legal tech, który bezpłatnie udostępnia w czterech językach (polskim, ukraińskim, rosyjskim i angielskim) zweryfikowaną informację o procedurach legalizacyjnych. Asystent AI platformy opiera odpowiedzi na oficjalnych źródłach i przy każdej podaje odnośnik do źródła. Pytania o ochronę międzynarodową kieruje do UNHCR i urzędu, zanim uruchomi model. Numer rachunku bankowego pokazuje wyłącznie wtedy, gdy pochodzi ze zweryfikowanego źródła: odpowiedź jest wstrzymywana do czasu tego sprawdzenia. Platforma sprawdza kwalifikację do procedury i prowadzi krok po kroku przez wniosek w MOS, tworzy zdjęcie biometryczne i weryfikuje je pod kątem wymogów urzędowych, a także wskazuje właściwe, zweryfikowane rachunki opłat dla każdego województwa. Ten sam silnik informacyjny działa dla każdej kolejnej procedury i każdej kolejnej grupy językowej.
Cel jest wspólny dla wszystkich stron: mniej spraw „bez rozpoznania”, mniej wezwań i bezpowrotnie traconych opłat — i krótsze kolejki, także dla polskich obywateli załatwiających w tych samych urzędach własne sprawy.
Raport oraz serwis dopomo.pl mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Dziesięć pytań, na które dane nie odpowiadają
Nie formułujemy rekomendacji politycznych; od tego są instytucje państwa. Z rejestrów i przepisów wyłania się jednak dziesięć pytań, na które odpowiedź będzie musiała paść niezależnie od barw politycznych. Każde ma adresata.
- Ile osób objęła zmiana statusu. Do MSWiA: ile osób 1 września 2026 r. utraciło status UKR na mocy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r. i czy to ta sama grupa, którą rejestr pokazuje jako 82 249 osób mniej?
- Przyczyny ustania statusu w danych. Do Ministerstwa Cyfryzacji: czy publikowany co miesiąc zbiór danych nr 2715 na dane.gov.pl zostanie uzupełniony o przyczynę ustania statusu (wyjazd, zmiana statusu, zgon), skoro spadek z 950 286 do 868 037 to największa zmiana serii od stycznia 2025 r.?
- Dzieci ze statusem NUE. Do MSWiA i Ministerstwa Zdrowia: na jakiej podstawie pobytowej i z jakim dostępem do opieki zdrowotnej przebywają dziś w Polsce dzieci z roczników 2009 i młodszych, których ubyło z rejestru około 58 tys., jeśli nie wyjechały, skoro art. 112c ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wiąże świadczenia zdrowotne z numerem PESEL ze statusem UKR?
- Droga powrotu. Do MSWiA: czy osoba ze statusem NUE ma inną drogę powrotu do ochrony czasowej niż ponowny wjazd i wniosek w ciągu 30 dni (art. 44b ustawy o ewidencji ludności, art. 110a ust. 2 specustawy)?
- Kampania informacyjna. Do MSWiA i Urzędu do Spraw Cudzoziemców: czy planowana jest ogólnopolska kampania informacyjna o karcie CUKR i czy z wyprzedzeniem wyjaśni ona, co czeka posiadaczy kart w latach 2029–2030?
- Rok różnicy. Do ustawodawcy: czy i kiedy art. 42x specustawy zostanie dostosowany do decyzji Rady (UE) 2026/1912, skoro ochrona trwa do 4 marca 2028 r., okno CUKR kończy się 4 marca 2027 r., a projektu nie ma ani w RCL, ani w Sejmie?
- Rachunek rządu. Do MSWiA: rządowa ocena skutków regulacji dołączona do projektu ustawy wygaszającej (druk sejmowy nr 2172) zakładała około 800 tys. uprawnionych. Czy zostanie przeliczona, skoro w rejestrze pozostało 868 037 osób, a do końca lipca wpłynęło 24,6 tys. wniosków?
- Plan na luty 2027. Do Urzędu do Spraw Cudzoziemców i wojewodów: jaki plan mają urzędy na ostatnie tygodnie okna, jeśli wnioski o kartę CUKR spiętrzą się przed 4 marca 2027 r., i jak zamierzają informować uprawnionych z wyprzedzeniem?
- Ścieżka po CUKR. Do ustawodawcy: czy dla posiadaczy kart CUKR powstanie uproszczona ścieżka do kolejnego zezwolenia, zanim trzyletnie karty zaczną wygasać w latach 2029–2030, czy każda z tych osób złoży pełny wniosek o pobyt czasowy?
- Informacja wielojęzyczna. Do administracji rządowej i samorządów: skoro błąd formalny zamyka więcej spraw niż odmowa merytoryczna, a kolejne grupy wnioskodawców mówią po hiszpańsku, nepalsku i tagalsku — kto odpowiada za to, żeby dotarła do nich potrzebna informacja?
Najczęstsze pytania
Nie taki wniosek płynie z danych. Liczba cudzoziemców z ważnym dokumentem pobytowym wzrosła w 2025 r. o 2,1%. Zasadnicza zmiana zachodzi w strukturze: osoby, które są w Polsce od dawna, przechodzą z tymczasowych statusów na standardowe zezwolenia. To formalizacja, nie fala.
Nie. To łączna liczba osób posiadających ważny dokument pobytowy w danym dniu — w większości osób mieszkających w Polsce od lat. Statystyka nie obejmuje osób przebywających na wizach ani w ruchu bezwizowym, a w ciągu roku ta liczba zmieniła się o 41,9 tys.
To zakończenie sprawy bez oceny merytorycznej — najczęściej z powodu braków formalnych, nieuzupełnionych dokumentów, braku opłaty lub niestawiennictwa. Publiczne dane nie podają rozkładu tych przyczyn, dlatego w raporcie traktujemy tę kategorię łącznie i ostrożnie. Wiadomo natomiast, że takich spraw jest niemal dwukrotnie więcej niż merytorycznych odmów.
Nie. Dane pokazują system pod bezprecedensową presją wolumenu. Mimo to system zwiększa liczbę rozstrzygnięć i sam koryguje swoje decyzje w drugiej instancji. Problemem nie są ludzie, lecz arytmetyka: wpływ spraw rośnie szybciej niż zasoby.
Nie. Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2026/1912 z dnia 30 lipca 2026 r. przedłuża legalność pobytu beneficjentów ochrony czasowej do 4 marca 2028 r., ale nie zmienia okna składania wniosków o kartę CUKR: wyznacza je art. 42x specustawy i nadal jest to 4 marca 2027 r. Przedłużenie zmienia więc rozłożenie fal w czasie i kształt szczytu, a nie ich mechanikę. Gdyby ustawodawca przesunął także okno CUKR, fale przesunęłyby się razem z nim, a nie zniknęły.
Nie wiemy i żadna instytucja tego nie podała. Wiemy tyle: między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. liczba aktywnych statusów UKR spadła z 950 286 do 868 037, a około 58 tys. z tego ubytku przypada na roczniki 2009 i młodsze. Z kolei 1 września 2026 r. osobom, które otrzymały numer PESEL UKR na podstawie oświadczenia i nie potwierdziły tożsamości ważnym dokumentem podróży, zmieniono z urzędu status na NUE (art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r.). Daty się pokrywają, ale sama zbieżność nie dowodzi związku przyczynowego. Dlatego w rozdziale 6 pytamy o to MSWiA i Ministerstwo Cyfryzacji.
Nie. Decyzja Rady z 30 lipca 2026 r. przedłuża legalność pobytu do 4 marca 2028 r., ale termin wniosku o kartę CUKR zapisano wprost w specustawie i pozostaje nim 4 marca 2027 r. Na przedłużeniu ochrony okno CUKR nie zyskało ani jednego dnia.
Wszystkie dane pochodzą ze źródeł publicznych: zestawień rocznych Urzędu do Spraw Cudzoziemców za lata 2024 i 2025, miesięcznych raportów UdSC dotyczących obywateli Ukrainy i „Informacji o działalności UdSC” za 2026 r., rejestru PESEL UKR publikowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715), statystyk egzaminów certyfikatowych (certyfikatpolski.pl) oraz oficjalnych publikacji o procedurze CUKR (mos.cudzoziemcy.gov.pl). Pełne dane źródłowe udostępniamy do pobrania w formacie CSV. Błędy prosimy zgłaszać na adres w stopce — poprawiamy je w ciągu 24 godzin.
Dopomo Data Lab to zespół analityczny dopomo.pl — polskiej platformy technologicznej wspierającej poprawne przechodzenie procedur legalizacyjnych. Ujawniamy ten związek wprost: budujemy narzędzia dla wnioskodawców, więc analizujemy dane, na których pracujemy. Metodologia i dane są jawne właśnie po to, by każdy mógł nas sprawdzić.
Nie. Platforma udostępnia informację publiczną opartą wyłącznie na oficjalnych źródłach i nie zastępuje ani decyzji urzędu, ani — w sprawach spornych — profesjonalnego pełnomocnika. Asystent AI opiera odpowiedzi na oficjalnym korpusie źródeł i przy każdej podaje odnośnik do źródła.
Przeciwnie. Wszystko, co robi platforma, sprowadza się do jednego: żeby wniosek przewidziany polskim prawem został złożony poprawnie, kompletnie i we właściwym trybie. Na wnioskach niekompletnych traci każdy — wnioskodawca, urzędnik i podatnik.
Metodologia i zastrzeżenia
Dopomo Data Lab · wersja 1.6 · wrzesień 2026
- Źródła.
- Wszystkie dane o liczbie osób i o rejestracjach pochodzą z comiesięcznych raportów Urzędu do Spraw Cudzoziemców „Raport na temat obywateli Ukrainy”. Przy każdej liczbie podajemy wydanie i datę stanu, bo raporty różnią się między sobą, a część danych pojawia się tylko w przekrojach okresowych. Wykorzystaliśmy wydania na 1 lipca 2025, 1 października 2025, 1 grudnia 2025, 1 stycznia 2026, 1 czerwca 2026, 1 lipca 2026 i 1 sierpnia 2026 r. Dane o wnioskach, rozstrzygnięciach i liczbie ważnych dokumentów pobytowych pochodzą z zestawień rocznych UdSC: za 2024 r. (stan na 31 grudnia 2024 r.) i za 2025 r. (stan na 1 stycznia 2026 r.). Dane o wnioskach za 2026 r. pochodzą z miesięcznych „Informacji o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców” (stan na 30 czerwca i 31 lipca 2026 r.). Dane o czasie trwania postępowań o pobyt czasowy w urzędach wojewódzkich pochodzą z odpowiedzi MSWiA z 27 lipca 2026 r. na interpelację poselską nr 18089 (Sejm X kadencji, api.sejm.gov.pl; stan na 6 lipca 2026 r.). Liczba osób z aktywnym statusem UKR w rozdziale 4 pochodzi z rejestru PESEL UKR publikowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715), przeliczonego przez nas z plików powiatowych. Liczbę ludności Polski (37 332,5 tys. na 31 grudnia 2025 r.) przyjmujemy za GUS. Dane o procedurach, warunkach i opłatach pochodzą z oficjalnych stron informacyjnych o karcie pobytu CUKR. Wymogi językowe do pobytu rezydenta długoterminowego UE opieramy na ustawie o cudzoziemcach i na rozporządzeniu określającym wykaz akceptowanych poświadczeń. Dane o liczbie zdających egzaminy certyfikatowe pochodzą ze statystyk Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego (certyfikatpolski.pl).
- Stan a przepływ.
- Liczba osób z ważnym dokumentem albo z aktywnym statusem to stan na dany dzień, a nie liczba wniosków w roku. To dwie różne wielkości i nie należy ich zestawiać bez zastrzeżenia. Rozstrzygnięcia wydane w danym roku dotyczą częściowo wniosków z lat wcześniejszych, więc różnica między wpływem a rozstrzygnięciami jest przybliżoną miarą tempa przyrostu spraw w toku, a nie licznikiem zaległości.
- Szacunek liczby uprawnionych do karty CUKR.
- Żadna instytucja nie publikuje tej liczby. Nasz szacunek to 720–780 tys. osób, około 750 tys. Punktem wyjścia jest 868 037 osób z aktywnym statusem UKR na 8 września 2026 r. według rejestru PESEL (Ministerstwo Cyfryzacji, dane.gov.pl, zbiór 2715, plik STATYSTYKI_POWIAT_UKR_20260908; suma 380 powiatów, przeliczona przez nas). To właściwy zbiór wyjściowy, ponieważ każdy z czterech warunków wymaga aktywnego statusu w dniu złożenia wniosku albo w dniu wydania karty. Odejmujemy osoby, które status uzyskały po 4 czerwca 2025 r., ponieważ warunku z tej daty nie spełnią nigdy, niezależnie od tego, jak długo status posiadają. W całym 2025 r. na ochronę czasową zarejestrowano 152 703 osoby, a do końca czerwca 58 739, więc na drugą połowę roku przypada 93 964. W pierwszym półroczu 2026 r. zarejestrowano kolejne 41 545 obywateli Ukrainy. Część czerwca 2025 r. przypada już po dacie granicznej i przyjmujemy dla niej około 8,5 tys. osób, rozkładając rejestracje pierwszego półrocza równomiernie na miesiące. Rejestracje z lipca 2026 r. doliczamy do grupy po dacie granicznej: według raportów UdSC do 30 czerwca 2026 r. zarejestrowano 41 545 obywateli Ukrainy, a do 31 lipca 45,4 tys., czyli w lipcu około 3,9 tys.; rejestracji z sierpnia i pierwszych dni września nie znamy i ich nie szacujemy. Razem daje to około 148 tys. rejestracji po dacie granicznej. Nie wszystkie te osoby nadal mają status. Między 1 lipca 2025 a 1 lipca 2026 r. stan zmienił się z 988 654 do 959 tys. przy około 135 tys. nowych rejestracji, co oznacza około 165 tys. odejść w skali roku. Zakładamy, że z grupy zarejestrowanej po dacie granicznej pozostało od 70 do 90 procent, czyli 104–133 tys. osób. Dodajemy z powrotem dzieci urodzone w Polsce po dacie granicznej, ponieważ wobec nich nie stosuje się ani warunku z 4 czerwca 2025 r., ani wymogu 365 dni. Ich liczby nie podaje żaden z raportów; przyjmujemy 5–15 tys. i zaznaczamy, że jest to założenie zewnętrzne wobec danych. Odejmujemy osoby, które status posiadały 4 czerwca 2025 r., ale nigdy nie zebrały ciągłego roku. Tej grupy również nikt nie liczy; przyjmujemy przedział od zera do 17 tys. Po tych krokach otrzymujemy 720–780 tys., przy czym oba krańce przedziału zaokrąglamy na zewnątrz, czyli ostrożniej, niż wynika z samego rachunku. Spadek rejestru o 82 249 osób między 11 sierpnia a 8 września 2026 r. wchodzi do rachunku w całości przez nową bazę. Numer PESEL ze statusem UKR na podstawie oświadczenia, a tylko tej grupy dotyczy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r., można było uzyskać wyłącznie do uchylenia art. 4 ust. 13 zdanie trzecie specustawy ustawą z 15 maja 2024 r., więc nikt zarejestrowany po 4 czerwca 2025 r. nie mógł do niej należeć. Gdyby jednak część spadku dotyczyła osób zarejestrowanych po dacie granicznej, odjęlibyśmy je dwukrotnie i rzeczywista liczba uprawnionych byłaby wyższa o co najwyżej kilkanaście tysięcy. Rachunek kontrolny drugą drogą, od 988 654 osób ze statusem 1 lipca 2025 r. pomniejszonych o roczne odejścia i o wrześniowy spadek, daje około 740 tys., czyli mieści się w przedziale. Pierwsza wersja raportu, liczona od 959 tys. statusów z 1 lipca 2026 r. według raportu UdSC, podawała 810–875 tys. Ocena skutków regulacji do ustawy wygaszającej (druk sejmowy nr 2172, s. 125) zakładała, że „z dobrodziejstwa ww. regulacji prawnych może skorzystać około 800 tys. uprawnionych cudzoziemców”. Gdyby wniosek złożyli wszyscy uprawnieni, same opłaty wyniosłyby od 316 do 343 mln zł, przy stawce 440 zł za osobę. Dla porównania, 14 tys. wniosków złożonych do końca czerwca 2026 r. odpowiada 6,16 mln zł.
- Czego nie szacujemy.
- Nie podajemy prognozy liczby wniosków. Uprawnienie wynika z warunków zapisanych w przepisach i da się je oszacować. To, ilu uprawnionych faktycznie złoży wniosek, zależy od decyzji ludzi, a tego z dostępnych danych odczytać nie można. Publikujemy więc liczbę uprawnionych i liczbę wniosków rzeczywiście złożonych, a między nimi zostawiamy pustą przestrzeń zamiast wypełniać ją własnym przypuszczeniem.
- Jak czytamy warunek 365 dni.
- Okres 365 dni nie musi bezpośrednio poprzedzać złożenia wniosku. Wystarczy dowolny nieprzerwany okres od momentu uzyskania statusu, a przerwa między nim a ponownym nabyciem statusu jest dopuszczalna. Okresów przerwanych się nie sumuje. Warunek ten jest niezależny od warunku posiadania statusu 4 czerwca 2025 r. i nie należy ich łączyć.
- Niepewności, o których trzeba wiedzieć.
- Słowo „zarejestrowano” w raportach może oznaczać zdarzenia rejestracji, a nie osoby zarejestrowane po raz pierwszy. Jeśli tak jest, odejmujemy za dużo, a rzeczywista liczba uprawnionych leży w górnej połowie naszego przedziału. Sam rejestr potrafi się zmienić skokowo. Między 1 października a 1 grudnia 2025 r. stan spadł z 1 005 006 do 965 180, czyli o blisko czterdzieści tysięcy w dwa miesiące. Nie znamy przyczyny tej zmiany i jej nie przypisujemy. Traktujemy ją jako miarę tego, o ile może się mylić każda pojedyncza liczba w tym rozdziale. Dane Eurostatu o liczbie beneficjentów ochrony czasowej w Polsce różnią się od danych rejestru PESEL dla tych samych dat. Nie zestawiamy tych dwóch źródeł ze sobą. W rozdziałach 1–3 korzystamy z raportów UdSC; w rozdziale 4 od tej wersji punktem wyjścia jest rejestr PESEL UKR publikowany przez Ministerstwo Cyfryzacji (dane.gov.pl, zbiór 2715), którego stany dla tych samych okresów zgadzają się z raportami UdSC w granicach zaokrągleń (951 tys. w raporcie na 1 sierpnia 2026 r. wobec 950 286 w pliku z 11 sierpnia).
- Inne publiczne szacunki.
- Naszego szacunku nie stawiamy w próżni. Ocena skutków regulacji projektu ustawy wygaszającej (UD345, MSWiA, wersja z 23 grudnia 2025 r., Rządowe Centrum Legislacji: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405609) podaje: „Szacuje się, że z dobrodziejstwa ww. regulacji prawnych może skorzystać około 800 tys. uprawnionych cudzoziemców”, a dla urzędów wojewódzkich przewiduje łącznie „ok. 900 tys. nowych wniosków”. Te wielkości nie są tożsame z naszą. My szacujemy populację uprawnionych, czyli 720–780 tys. osób, a nie liczbę wniosków, której celowo nie prognozujemy. Zbieżność rzędu wielkości z oceną skutków regulacji traktujemy jako niezależną walidację naszego rachunku uprawnionych, a nie jako potwierdzenie prognozy wniosków.
- Pozostawienie bez rozpoznania.
- Kategoria ta obejmuje różne przyczyny: braki formalne, brak opłaty, niestawiennictwo, porzucenie sprawy. Publiczne dane nie podają ich rozkładu, więc nie przypisujemy jej jednej przyczyny.
- Wynik odwołań.
- Odsetek decyzji zmienionych w drugiej instancji nie jest bezpośrednią miarą jakości rozstrzygnięć pierwszej instancji. Odwołują się tylko niezadowoleni, a część zmian wynika z nowych dowodów przedstawionych dopiero na tym etapie. Traktujemy tę wielkość jako miarę presji na system.
- Dane i poprawki.
- Wszystkie liczby użyte w raporcie są dostępne do pobrania w pliku CSV, z podaniem źródła i daty stanu przy każdej pozycji. Plik https://dopomo.pl/pl/raport/legalizacja-pobytu-2026/dane.csv otwiera się wprost w polskiej wersji Excela: kolumny rozdziela średnik, a częścią dziesiętną jest przecinek. Ten sam zestaw danych w standardzie RFC 4180 — z przecinkiem jako separatorem kolumn i kropką dziesiętną — udostępniamy pod adresem https://dopomo.pl/pl/raport/legalizacja-pobytu-2026/dane-rfc4180.csv, z myślą o narzędziach analitycznych i o redakcjach zagranicznych. Poprawki przyjmujemy publicznie i nanosimy z datą.
- Aktualizacja: przedłużenie ochrony czasowej (stan na 1 września 2026 r.).
- Po zamknięciu pierwszej wersji raportu Rada przedłużyła ochronę czasową decyzją wykonawczą (UE) 2026/1912 z dnia 30 lipca 2026 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców potwierdził to komunikatem z 6 sierpnia 2026 r. („Przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2028 r.”, gov.pl/web/udsc), a 10 sierpnia 2026 r. osobno wydłużył podawane terminy rozpatrywania spraw o karty pobytu — same urzędy prowadzą więc te dwa zegary rozdzielnie, tak jak robimy to w rozdziale 4. Trzy elementy decyzji zmieniają warunki wejścia do systemu, a nie okno CUKR. Po pierwsze, od 31 lipca 2026 r. art. 2 decyzji przyznaje ochronę jedynie osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie, a dowód przedstawia się „w stosownych przypadkach”; decyzja świadomie nie wyznacza granic wieku ani płci, a osoby objęte ochroną 30 lipca 2026 r. lub wcześniej zachowują ją na dotychczasowych zasadach. Po drugie, nowo przybyli rejestrują PESEL UKR w dowolnej gminie na podstawie art. 110a ust. 1 specustawy — dopóki decyzja Rady obowiązuje — ale wniosek muszą złożyć w terminie 30 dni od dnia przekroczenia granicy; niedotrzymanie tego terminu oznacza wygaśnięcie ochrony (art. 109b ust. 1 pkt 1). Po trzecie, okna składania wniosków CUKR nie da się przesunąć aktem wykonawczym: datę wyznacza wprost art. 42x specustawy, przepis nie zawiera delegacji do jej zmiany rozporządzeniem ani komunikatem, więc przesunąć ją może wyłącznie nowelizacja ustawy — a takiej do dnia publikacji tej wersji nie ma. Liczby w rozdziałach 1–3 opisują lata 2024 i 2025 i żadna z tych zmian ich nie dotyczy.
- Aktualizacja: spadek rejestru PESEL UKR między 11 sierpnia a 8 września 2026 r.
- Między publikacją zbioru 2715 z 11 sierpnia 2026 r. a publikacją z 8 września 2026 r. liczba osób z aktywnym statusem UKR spadła z 950 286 do 868 037, czyli o 82 249 osób (8,7 proc.). Liczby te przeliczyliśmy sami, sumując wiersze 380 powiatów w plikach STATYSTYKI_POWIAT_UKR; w każdym pliku suma kobiet i mężczyzn zgadza się z liczbą ogółem co do osoby. To największa zmiana między dwiema kolejnymi publikacjami w całej serii od stycznia 2025 r.; poprzednia, z października 2025 r., wyniosła 39 tys. Spadek nie rozkłada się równo: w rocznikach 2009 i młodszych ubyło około 58 tys. osób, czyli 18 proc. tej grupy, a w rocznikach 2008 i starszych około 24 tys., czyli niecałe 4 proc. Wydawca maskuje w plikach komórki poniżej dwóch osób, więc liczby dla roczników są dolnym ograniczeniem; sumy ogółem są dokładne. Spadek zbiega się w czasie z 1 września 2026 r., kiedy na mocy art. 25 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań (Dz.U. 2026 poz. 203) status UKR osób, które numer PESEL otrzymały na podstawie oświadczenia i do 31 sierpnia nie potwierdziły tożsamości ważnym dokumentem podróży, został z urzędu zmieniony na status NUE, a osoby te utraciły uprawnienie z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Żaden organ nie podał, ile osób objęła ta zmiana, ani nie powiązał jej ze spadkiem rejestru; nie robimy tego i my. Zbieżność w czasie i skala spadku wśród dzieci są jednak powodem, by zadać publicznie pytania, na które dane nie odpowiadają: co stało się z tymi 82 tysiącami osób; na jakiej podstawie przebywają dziś w Polsce te z nich, które nie wyjechały; czy i jak mogą odzyskać status, skoro art. 44b ustawy o ewidencji ludności wiąże ponowne nadanie statusu UKR z datą ponownego wjazdu; co z ich wnioskami o pobyt czasowy i o łączenie rodzin; i czy ustawodawca zamierza domknąć różnicę między końcem ochrony czasowej 4 marca 2028 r. a końcem okna CUKR 4 marca 2027 r. Do czasu odpowiedzi traktujemy stan 868 037 jako punkt wyjścia rozdziału 4 i tak przeliczyliśmy szacunek uprawnionych.
- Dane za 2026 r.: informacje o działalności UdSC (stan na 30 czerwca i 31 lipca 2026 r.).
- Liczby wniosków za 2026 r. pochodzą z miesięcznych „Informacji o działalności Urzędu do Spraw Cudzoziemców” (arkusz „Meldunek”, tabela „Sprawa | wnioski | decyzje”, wartości narastające od 1 stycznia): za I półrocze 2026 r. 286 027 wniosków o pobyt czasowy, 10 348 o pobyt stały i 15 557 o pobyt rezydenta długoterminowego UE, razem 311 932; do 31 lipca 2026 r. odpowiednio 321 122, 11 431, 18 062, razem 350 615. Porównania rok do roku liczymy względem tej samej tabeli z informacji za czerwiec 2025 r. (249 404, 10 551, 15 307, razem 275 262). Liczb rozstrzygnięć za 2026 r. nie podajemy: informacja za I półrocze podaje 190 870 decyzji pozytywnych w sprawach pobytu czasowego, a informacja narastająca do 31 lipca 159 698, czyli mniej za dłuższy okres, co jest możliwe tylko wtedy, gdy jedno z zestawień zostało skorygowane; do czasu wyjaśnienia rozstrzygnięcia opisujemy danymi rocznymi za 2025 r. Kategoria „pozostawione bez rozpoznania” nie występuje w zestawieniach miesięcznych, dlatego i tu pozostajemy przy danych rocznych. Liczba 12,5 tys. wniosków o pobyt rezydenta w I półroczu 2026 r. pochodzi z raportu UdSC dotyczącego obywateli Ukrainy i obejmuje wyłącznie tę grupę; wszystkich narodowości było 15 557.