Koniec ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy — co dalej?

Ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy została przedłużona: decyzja wykonawcza Rady (UE) 2026/1912 z 30 lipca 2026 r. przedłużyła ją „na kolejny okres jednego roku, do dnia 4 marca 2028 r.”. Ale drugi termin nie drgnął — wniosek o kartę pobytu CUKR nadal można złożyć tylko do 4 marca 2027 r. To dwa osobne zegary i przesunął się tylko jeden. Jeśli masz PESEL UKR, prawo przewiduje konkretną ścieżkę wyjścia z ochrony czasowej — właśnie kartę CUKR. Ten artykuł wyjaśnia, co się kończy i kiedy, jak wygląda przejście na CUKR i na co zwrócić uwagę, zanim podejmiesz decyzję. Twoja sytuacja — data wjazdu, przerwy w statusie, sprawy w toku — jest indywidualna, dlatego na końcu pokazujemy, jak zapytać o nią wprost wirtualnego asystenta Dopomo.

Dwie daty, nie jedna. Legalny pobyt na ochronie czasowej trwa do 4 marca 2028 r., ale okno na złożenie wniosku o kartę CUKR zamyka się 4 marca 2027 r. — rok wcześniej. Rozpatrzenie wniosku trwa do 180 dni, więc żeby zdążyć, złóż go z dużym zapasem, najlepiej jeszcze przed jesienią 2026 r. Dłuższa ochrona nie jest powodem, żeby zwlekać: po 4 marca 2027 r. tej ścieżki po prostu nie będzie.

Dwie daty: 4 marca 2027 i 4 marca 2028

• 4 marca 2027 r. — koniec okna CUKR. To ostatni dzień na złożenie wniosku o kartę pobytu CUKR. Później ta ścieżka znika i zostaje wyłącznie zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy, na zasadach ogólnych.
• 4 marca 2028 r. — koniec ochrony czasowej. Do tego dnia trwa status UKR, a wraz z nim prawo do pracy bez osobnego zezwolenia i dostęp do świadczeń przypisanych do ochrony czasowej. Polska ustawa wiąże legalność pobytu wprost z okresem obowiązywania decyzji Rady, więc data przesunęła się automatycznie, bez nowelizacji.
• Okna CUKR nie da się przesunąć rozporządzeniem ani komunikatem. Wyznacza je art. 42x specustawy, a przepis nie zawiera delegacji do zmiany tej daty aktem niższego rzędu — zmienić ją może wyłącznie nowelizacja ustawy. Dopóki jej nie ma, obowiązuje 4 marca 2027 r.
• Numer PESEL zostaje, ale bez aktywnego statusu UKR znika prawna podstawa pobytu, jaką on dawał.

Droga wyjścia: karta pobytu CUKR

Jeśli masz PESEL UKR, możesz przejść na kartę pobytu CUKR ("Poprzednio posiadacz ochrony czasowej") — 3-letnie zezwolenie na pobyt czasowy na specjalnych warunkach. Kwalifikujesz się, jeśli spełniasz wszystkie cztery warunki naraz: masz status UKR w dniu złożenia wniosku, zachowujesz go aż do dnia wydania karty, Twój status UKR był aktywny 4 czerwca 2025 r. i trwał nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni (przerwanych okresów nie sumuje się).

Wnioski przyjmowane są elektronicznie w portalu MOS (Moduł Obsługi Spraw — rządowy system do składania spraw pobytowych) od 4 maja 2026 r. do 4 marca 2027 r. Rozpatrzenie zajmuje do 180 dni — to jeden z głównych powodów, by nie czekać.

Jeśli dopiero przyjeżdżasz do Polski

Decyzja Rady z 30 lipca 2026 r. zmieniła też warunki wejścia do ochrony czasowej. Dwie rzeczy dotyczą wyłącznie osób, które przekraczają granicę teraz:

• 30 dni na rejestrację. PESEL UKR można dziś uzyskać w dowolnej gminie, ale wniosek trzeba złożyć w terminie 30 dni od dnia przekroczenia granicy. Niedotrzymanie tego terminu oznacza wygaśnięcie ochrony — a wraz z nią legalnej podstawy pobytu.
• Warunek wojskowy od 31 lipca 2026 r. Ochronę przyznaje się „jedynie tym osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie”; dowód przedstawia się „w stosownych przypadkach”. Decyzja świadomie nie wyznacza granic wieku ani płci — o tym, kogo dotyczy obowiązek wojskowy, rozstrzyga prawo ukraińskie. Osoby, które były objęte ochroną 30 lipca 2026 r. lub wcześniej, zachowują ją na dotychczasowych zasadach; ten warunek ich nie dotyczy.

Osobna sprawa: nowo przybyli nie spełnią warunku posiadania statusu UKR 4 czerwca 2025 r., więc karta CUKR ich nie obejmie. Ich drogą do stabilnego pobytu jest zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy — na podstawie pracy, studiów lub rodziny.

Pułapka, o której warto wiedzieć

Jeśli w międzyczasie złożysz wniosek o zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy (na innej podstawie niż CUKR) i je otrzymasz, Twój status UKR automatycznie zmienia się na „NUE” — i tracisz możliwość ubiegania się o CUKR. Tej zmiany nie da się cofnąć. Dlatego zanim złożysz jakikolwiek inny wniosek pobytowy, sprawdź najpierw, czy kwalifikujesz się do CUKR.

Co się dzieje po złożeniu wniosku

• Twój pobyt pozostaje legalny przez cały czas rozpatrywania prawidłowo złożonego wniosku.
• Jeśli miałeś w toku sprawę o zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy, złożenie wniosku CUKR umarza ją z mocy prawa.
• Odciski palców, podpis i dane paszportowe są pobierane automatycznie z rejestrów założonych przy PESEL UKR — do urzędu pójdziesz tylko raz, po odbiór gotowej karty.
• Gdy karta będzie gotowa, masz 60 dni na jej odbiór od zawiadomienia — po tym terminie karta przepada, a wniesione opłaty nie są zwracane.

Opłaty

Ustawowe opłaty to dwie osobne płatności na dwa różne rachunki: 340 zł opłaty skarbowej za udzielenie zezwolenia oraz 100 zł za wydanie karty. Obie wnosisz przed złożeniem wniosku. W razie odmowy opłata skarbowa nie jest zwracana — kolejny powód, by złożyć kompletny i poprawny wniosek za pierwszym razem.

Co dalej po otrzymaniu karty CUKR

Karta CUKR daje pełny dostęp do rynku pracy i możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele Polski, a okres jej posiadania — licząc od dnia odbioru — wlicza się do stażu wymaganego do zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Karta jest wydawana jednorazowo, na 3 lata i nie przedłuża się automatycznie. Zanim jej ważność się skończy, trzeba wystąpić o kolejne zezwolenie na zasadach ogólnych.

Twoja sytuacja różni się od innych

Cztery warunki CUKR, terminy, opłaty i pułapka NUE — to ogólne zasady. Ale to, co warto zrobić właśnie w Twoim przypadku, zależy od Twojej historii statusu, sytuacji rodzinnej i tego, czy masz już jakiś wniosek w toku. Zamiast zgadywać, zapytaj wprost wirtualnego asystenta Dopomo o swój przypadek — odpowie na podstawie oficjalnych źródeł.

← Wróć do bloga